Lớp 1. Lời nói tại phiên toà chỉ tồn tại nếu nghe được và ghi được

Phòng xử án là một trong những không gian khó nhất về mặt âm thanh, vì bốn lý do cùng lúc. Người nói phân tán ở nhiều vị trí cố định cách xa nhau. Người khai thường nói nhỏ, quay mặt về phía hội đồng chứ không về phía micro. Kiến trúc phòng xử theo truyền thống dùng nhiều bề mặt cứng, gỗ ốp, đá, trần cao, tạo hồi âm dài. Và mọi thứ diễn ra một lần, không có buổi tổng duyệt.

Vì thế hệ âm thanh phòng xử phải được bố trí theo sơ đồ tố tụng, không theo sơ đồ nội thất: hội đồng xét xử, thư ký, đại diện viện kiểm sát, người bào chữa, bục khai báo, khu vực người tham gia tố tụng, khu vực người tham dự. Mỗi vị trí là một kênh riêng để về sau bản ghi phân biệt được ai nói. Chủ toạ cần quyền ưu tiên tuyệt đối, tắt được các micro khác bằng lệnh phần cứng chứ không chỉ bằng phần mềm. Nền tảng cho lớp này nằm ở hệ hội nghị, biểu quyết và phiên dịch cùng nhóm thiết bị hội thảo tương ứng.

Có một ràng buộc vật lý ít được nói ra. Khoảng cách từ miệng người nói tới micro tuân theo định luật bình phương nghịch đảo: đưa micro từ 20cm ra 160cm là mất khoảng 18dB tín hiệu, tương đương phải bù lại bằng 64 lần công suất, và đó chính là lúc hệ thống chớm hú. Bá Hùng có kỹ thuật chống hú đa tầng cho phép đặt micro xa tới 160cm, nhưng cần nói thẳng rằng đó là trần kỹ thuật trong điều kiện tối ưu, gồm phòng đủ lớn, trần đủ cao và âm học đã được xử lý, không phải cấu hình mặc định cho mọi phòng xử. Với một phòng xử thông thường, giá trị thực tế nằm ở chỗ khác: ở khoảng cách micro bình thường, biên an toàn chống hú rộng hơn hẳn, nên chủ toạ không phải nhắc người khai nói to hơn, và thư ký không phải vừa ghi vừa canh nút chỉnh.

Phần còn lại thuộc về kiến trúc chứ không thuộc về thiết bị. Thời gian hồi âm của phòng xử được quyết định bởi vật liệu trần, tường và sàn, tức là bởi vật liệu và giải pháp âm học cho công trình, và nó được chốt trên bản vẽ kiến trúc trước khi có ai đi mua micro. Một phòng xử ốp cứng toàn bộ sẽ lấy đi độ rõ lời nói mà không thiết bị nào bù lại được hoàn toàn.

Lớp 3. Phiên toà trực tuyến là một phòng xử án bị kéo dài ra nhiều địa điểm

Nghị quyết 33/2021/QH15 của Quốc hội về tổ chức phiên toà trực tuyến, cùng các văn bản hướng dẫn liên ngành, đã đưa hình thức xét xử này thành hoạt động thường xuyên với điểm cầu trung tâm tại trụ sở toà án và điểm cầu thành phần đặt ở nơi khác. Về mặt kỹ thuật, đây không phải là lắp thêm một bộ họp trực tuyến vào phòng xử. Đây là bài toán giữ nguyên tính trang nghiêm và tính liên tục của một phiên toà khi nó bị chia làm hai nơi.

Những điều cần giải trước: hình ảnh phải đủ để hội đồng quan sát được thái độ và cử chỉ của người khai ở đầu cầu kia, chứ không chỉ nhìn thấy một khuôn mặt mờ; âm thanh hai chiều phải liên tục, không cắt tiếng khi hai bên cùng nói; ai điều khiển camera nào và chuyển cảnh theo kịch bản tố tụng nào; hội đồng và người bào chữa cùng lúc phải nhìn được cả người khai lẫn tài liệu, tức là bố cục nhiều nguồn hình trên màn hình theo giải pháp hình ảnh đã tính trước; và quan trọng nhất, kịch bản xử lý khi đường truyền gián đoạn giữa một lời khai.

Điều cuối cùng đó dẫn thẳng tới hạ tầng mạng thiết kế riêng cho AV, gồm đường truyền chính và đường dự phòng độc lập về vật lý, ưu tiên lưu lượng cho luồng phiên toà, và tách khỏi mạng nghiệp vụ hành chính của trụ sở. Việc đặt lịch, chuẩn bị điểm cầu và kiểm tra trước phiên thuộc về lớp quản trị phiên làm việc, thứ giúp một phiên toà trực tuyến không bắt đầu bằng mười phút loay hoay kết nối.

Với vụ án có người nước ngoài hoặc người cần phiên dịch, kênh phiên dịch phải là kênh riêng chạy song song, tách khỏi kênh phòng, để bản ghi sau này phân biệt được lời khai gốc và lời dịch.

Lớp 5. Nền móng, người vận hành thật, và những gì xảy ra sau nghiệm thu

Một phiên toà đã có lịch thì không hoãn được vì lý do kỹ thuật. Điều đó đặt yêu cầu lên hai thứ mà không ai nhìn thấy trong ngày khánh thành.

Nguồn điện là thứ nhất. Hệ ghi âm ghi hình, hệ trực tuyến và hệ an ninh cần nguồn ưu tiên có dự phòng, cộng với lớp bảo vệ trước xung sét và nhiễu từ tải nặng trong toà nhà. Đây là vai trò của nguồn an toàn, chống sét, lọc nhiễu và UPS, lớp rẻ nhất so với giá trị nó đứng che phía trước, và cũng là lớp bị cắt đầu tiên khi dự toán bị siết.

Người vận hành là thứ hai, và đây là điểm mà rất nhiều hồ sơ kỹ thuật bỏ qua. Người bấm nút trong phiên toà là thư ký, không phải kỹ sư âm thanh. Nếu giao diện điều khiển đòi hỏi hiểu ma trận tín hiệu để chuyển một nguồn hình, hệ thống sẽ bị dùng sai hoặc bị dùng ở mức tối thiểu suốt vòng đời của nó. Thiết kế đúng là gom mọi thao tác thường dùng vào vài phím chức năng rõ nghĩa, phần phức tạp đẩy hết xuống lớp cấu hình mà người dùng không phải chạm tới.

Phần sau bàn giao thì đơn giản nhưng ít khi được hỏi lúc đàm phán hợp đồng: ai biết một micro trên bục khai báo đã chết, trước khi phiên toà bắt đầu. Giám sát và quản lý từ xa hạ tầng cùng dịch vụ AV chăm sóc chủ động chuyển bảo trì từ thế bị động sang thế chủ động, và đi kèm là cam kết thời gian ứng cứu tính bằng giờ chứ không phải bằng ngày làm việc.

Còn một lớp nữa thuộc về con người trong phòng: một phiên toà có thể kéo dài nhiều giờ trong không gian kín và đông. Chất lượng không khí trong nhà ảnh hưởng trực tiếp tới khả năng tập trung của hội đồng xét xử vào buổi chiều, chiếu sáng phải đủ để camera ghi hình rõ khuôn mặt mà không hắt bóng hay chói vào mắt người khai, và ghế là chi tiết nhỏ mà ai từng ngồi trọn một phiên xử đều nhớ.

Vai trò của Bá Hùng trong một công trình toà án

Chúng tôi tham gia ở năm vai trò, thường là cả năm trên cùng một công trình: tư vấn kiến trúc giải pháp từ giai đoạn thiết kế cơ sở, cung cấp thiết bị từ các hãng đối tác trực tiếp tại G7 và Châu Âu, thi công tích hợp, bảo hành và bảo trì dài hạn, ứng cứu nhanh theo kịch bản sự cố dựng sẵn. Cách chúng tôi tiếp cận một công trình được mô tả trong tư duy kiến trúc giải pháp, phần đối tác nằm ở đối tác trực tiếp G7 và EU, phần quy trình và trách nhiệm nằm ở chứng nhận ISO 9001 duy trì liên tục từ năm 2011 và dịch vụ kỹ thuật.

Chi phí sửa một quyết định công nghệ tăng theo cấp số nhân qua từng mốc: ý tưởng, thiết kế cơ sở, thi công thô, hoàn thiện. Nếu công trình còn đang ở bản vẽ, đó là thời điểm rẻ nhất để nói chuyện. Gửi bản vẽ cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng để nhận danh mục hạng mục sơ bộ, ba mức cấu hình tham chiếu và bộ điều kiện kỹ thuật có thể đưa thẳng vào thuyết minh thiết kế.

Các nhóm công trình liền kề mà chúng tôi phục vụ: cơ quan chính phủ, quân đội và an ninh, toà nhà văn phòng và doanh nghiệp, cùng toàn bộ các nhóm thị trường khác.