Âm Trầm Không Có Chỗ Đứng

Vì sao loa nhỏ không làm ra tiếng trầm

Tiếng trầm là sóng âm dài. Ở tần số 50 Hz, một bước sóng dài gần 7 mét. Để đẩy đủ không khí ở những tần số ấy, củ loa phải lớn, hoặc màng loa phải dịch chuyển được quãng dài, và cần một khối không khí phía sau đủ lớn để làm việc. Một chiếc loa âm trần đường kính 15 hay 20 cm, dù tốt tới đâu, cũng chỉ xuống được tới một mức nhất định.

Tin tốt là tai người gần như không định vị được hướng của tiếng trầm dưới khoảng 80 tới 100 Hz. Tiếng cao cho ta biết nhạc đến từ đâu, tiếng trầm thì cứ thế lấp đầy căn phòng. Điều đó có nghĩa là loa siêu trầm không cần đứng giữa phòng, không cần nhìn thấy. Nó chỉ cần ở đúng chỗ về mặt âm học.

Căn phòng quyết định tiếng trầm nhiều hơn chiếc loa

Ở tần số thấp, chính kích thước căn phòng tạo ra những điểm tiếng trầm dồn lại và những điểm tiếng trầm biến mất. Người trong nghề gọi đó là mode phòng. Ngồi ở ghế sofa thì tiếng bass ầm ầm, bước sang bàn ăn cách hai mét thì gần như không còn. Đó không phải loa hỏng, đó là vật lý của căn phòng.

Có hai cách để xử lý. Cách thứ nhất là dùng hai hoặc bốn loa siêu trầm nhỏ đặt ở các vị trí khác nhau thay vì một chiếc lớn. Những điểm dồn và điểm hụt của từng chiếc bù trừ cho nhau, tiếng trầm đều hơn khắp phòng. Ngạc nhiên là hai chiếc vừa phải thường cho kết quả tốt hơn một chiếc thật to.

Cách thứ hai là cân chỉnh bằng bộ xử lý. Đây là chỗ ampli đa kênh của nhà sản xuất Đức mà Bá Hùng dùng cho các hệ biệt thự phát huy tác dụng: mỗi kênh có bộ xử lý tín hiệu riêng, nên từng loa siêu trầm được chỉnh độ trễ, cắt tần, cân bằng tần số độc lập. Kỹ thuật viên đo tại vị trí ngồi, rồi nắn lại những đỉnh tiếng trầm do căn phòng tạo ra. Một chi tiết thực tế nữa: bản không quạt của dòng ampli này đặt được trong tủ kỹ thuật cạnh phòng ngủ mà không có tiếng rì nền.

Nhà hàng, lounge và cửa hàng

Ở không gian thương mại, tiếng trầm quyết định không khí. Một lounge buổi tối không có nền bass sẽ nghe như quán cà phê buổi sáng. Nhưng loa siêu trầm thùng lớn đặt dưới sàn lại chiếm chỗ, vướng lối đi, và thường bị nhân viên đặt đồ lên.

Cách làm hợp lý là giấu loa siêu trầm trong ghế băng dài, trong quầy bar, trong hộc tường của kiến trúc nội thất, và để bộ điều khiển vùng của nhà sản xuất Anh Quốc lo phần chia vùng, chia giờ: buổi trưa tiếng trầm nhẹ, buổi tối đầy hơn, khu vực gần bàn khách VIP luôn ở mức nói chuyện được. Câu chuyện một không gian đổi cường độ âm thanh theo giờ đã được kể trong chuyên mục âm thanh nền và đa vùng.

Nói chuyện với kiến trúc sư từ sớm

Tiếng trầm là phần khó giấu nhất của âm thanh kiến trúc, nên nó là phần cần được vẽ sớm nhất. Một hộc tường 20 cm được ghi trên bản vẽ cơ sở là chuyện không ai để ý. Cũng cái hộc ấy, đòi thêm vào khi tường đã xong, là một cuộc tranh luận với chủ đầu tư và một mảng tường phải đập.

Kiến trúc sư có thể đọc các ghi chú kỹ thuật dành cho đơn vị thiết kế ở Architect Hub. Chủ biệt thự, khách sạn hay chủ đầu tư chung cư cao cấp có thể gửi bản vẽ cho Bá Hùng qua trang liên hệ.