Cart
Continue shopping
Go to cart

Khi Đơn Vị Tư Vấn Cần Chứng Minh Bằng Mô Phỏng

Với biệt thự, chủ nhà nghe thử là đủ. Với sảnh khách sạn, văn phòng hạng A hay một cửa hàng flagship, hồ sơ thiết kế âm thanh phải qua tay đơn vị tư vấn, đơn vị thẩm tra, ban quản lý dự án. Ở đó, câu "nghe hay lắm" không có giá trị. Thứ có giá trị là con số, bản vẽ và chứng nhận.

Hình dung một buổi họp duyệt thiết kế rất bình thường. Phía chủ đầu tư hỏi một câu đơn giản: tại sao khu sảnh này cần chừng ấy loa mà không ít hơn. Nhà thầu âm thanh trả lời rằng theo kinh nghiệm thì cần như vậy. Người làm nghề lâu năm đều biết buổi họp ấy sẽ kết thúc ra sao: hồ sơ bị trả về làm lại.

Câu hỏi ấy không khó. Nó chỉ cần được trả lời bằng thứ mà người duyệt có thể kiểm tra.

Ba câu hỏi mà mọi hồ sơ phải trả lời được

Phủ đều hay không. Khách đứng ở bất kỳ đâu trong sảnh, nhà hàng hay hành lang có nghe nhạc ở mức gần như nhau không, hay có chỗ chói, chỗ hụt. Người làm nghề thường đặt mục tiêu độ chênh mức âm trong vùng nghe nằm trong vài dB.

Đủ to so với tiếng ồn nền hay không. Một sảnh có đài phun nước, một nhà hàng giờ cao điểm, một hành lang cạnh miệng gió máy lạnh có mức ồn nền rất khác nhau. Mức nhạc nền và nhất là mức thông báo phải vượt tiếng ồn ấy một khoảng đủ để nghe rõ, mà không gây khó chịu.

Nghe rõ lời nói hay không. Ở nơi hệ âm thanh nền còn dùng để thông báo, độ rõ tiếng nói được đo bằng chỉ số STI. Các tiêu chuẩn về thông báo bằng giọng nói thường nhắc tới ngưỡng STI trung bình 0,50 và không điểm đo nào dưới 0,45.

Cả ba câu hỏi đều trả lời được trước khi mua một chiếc loa nào, bằng mô phỏng.

Mô phỏng cần dữ liệu thật của chiếc loa

Phần mềm mô phỏng âm học dựng lại căn phòng từ bản vẽ kiến trúc, gán vật liệu cho từng bề mặt, rồi đặt loa vào. Kết quả là bản đồ màu cho thấy mức âm, độ đều, độ rõ ở từng điểm trong phòng. Nhưng bản đồ ấy chỉ đúng khi dữ liệu của chiếc loa là dữ liệu đo thật: nó phát ra bao nhiêu, tỏa theo góc nào, ở từng tần số.

Rất nhiều dòng loa âm trần trên thị trường không có dữ liệu ấy. Người thiết kế phải lấy một mẫu loa "gần giống" trong thư viện phần mềm, và bản đồ màu đẹp đẽ in trong hồ sơ thực chất là của một chiếc loa khác.

Dòng loa thương mại của nhà sản xuất Hoa Kỳ mà Bá Hùng chọn làm lõi có sẵn tệp dữ liệu EASE, định dạng mô phỏng mà đơn vị tư vấn âm học dùng phổ biến. Kỹ sư tư vấn đặt đúng chiếc loa sẽ được lắp vào mô hình phòng, xem đúng vùng phủ của nó, và in ra một kết quả mà sau khi lắp xong có thể đo lại để đối chiếu.

Những chi tiết đơn vị thẩm tra sẽ hỏi

Mô phỏng trả lời câu hỏi về âm thanh. Hồ sơ thẩm tra còn hỏi những thứ khác, và dòng loa thương mại này được làm để trả lời chúng.

An toàn và chứng nhận. Loa có chứng nhận UL. Với những vị trí xuyên trần thuộc khoang ngăn cháy, có nắp che chống cháy cho loa âm trần. Ở tầng cao hơn, dòng loa tàng hình bản 8 ohm đạt chứng nhận chống cháy UL 60 phút.

Cơ khí và thi công. Thùng sau loa bằng thép mạ kẽm, có lỗ chờ khóa ống luồn dây theo kiểu công trình cơ điện quen dùng. Đầu nối dạng euro-block cắm rút, không phải bắt dây trần dưới con vít. Đội cơ điện của tổng thầu nhìn vào là biết cách đi ống tới.

Linh hoạt khi thay đổi. Biến áp 70V và 100V nhiều nấc công suất ngay trên loa, để chỉnh mức từng điểm sau khi đo nghiệm thu. Tép loa xoay được hướng để kéo tiếng về khu ngồi khi vị trí lắp bị dầm hay miệng gió đẩy lệch. Dòng loa treo thả cho trần cao hoặc trần hở, có màng thụ động phía sau để giữ tiếng trầm. Dòng gắn nổi xoay được hai trục, cấp bảo vệ IPX4 cho mái hiên có che.

Tính công suất trên giấy, trước khi mua ampli

Với hệ đường loa 70V hoặc 100V, phần tính toán còn lại khá thẳng thắn, và hồ sơ nên trình bày rõ. Cộng công suất nấc biến áp của tất cả loa trên một vùng, rồi chọn ampli có dư công suất, người làm nghề thường để dư khoảng 20 tới 25% để ampli chạy nhàn và còn chỗ thêm loa sau này. Tính hao hụt trên đường dây theo tiết diện và chiều dài thực của từng tuyến, giữ mức hao hụt ở ngưỡng nhỏ để loa cuối tuyến vẫn đủ tiếng như loa đầu tuyến.

Ở phía khuếch đại, Bá Hùng dùng ampli và bộ trộn vùng của một nhà sản xuất Anh Quốc hơn bốn mươi năm làm âm thanh thương mại, chạy được cả đường loa điện áp cao lẫn loa trở kháng thấp. Với dự án cần mật độ kênh cao trong tủ rack nhỏ, ampli đa kênh của một nhà sản xuất Đức gói tới 32 kênh trong 1U hoặc 2U, mỗi kênh có bộ xử lý riêng để cân chỉnh từng vùng theo kết quả đo.

Và một mục mà đơn vị phòng cháy chắc chắn hỏi tới: hệ âm thanh nền phải tự tắt khi tủ báo cháy kích hoạt, để hệ thông báo sơ tán được nghe rõ. Bộ trộn vùng có đầu vào nhận tín hiệu từ tủ báo cháy để làm việc này. Đây là chi tiết mà hệ âm thanh tự lắp gần như không bao giờ có, và là một trong những dòng đầu tiên chúng tôi ghi vào sơ đồ nguyên lý.

Nếu công trình cần hệ thông báo sơ tán bằng giọng nói đúng tiêu chuẩn, đó là một hệ riêng, nằm ở chuyên mục phát thanh báo động và liên lạc khẩn cấp.

Viết thông số theo tính năng, không theo nhãn hiệu

Với dự án dùng vốn nhà nước hay dự án đấu thầu cạnh tranh, hồ sơ mời thầu không được ghi tên nhãn hiệu. Điều đó không có nghĩa là thông số phải mơ hồ. Một bản thông số tốt mô tả đúng những gì công trình cần: dải tần, độ nhạy, góc phủ, cấp bảo vệ, chứng nhận an toàn, nấc biến áp, vật liệu thùng, có dữ liệu mô phỏng hay không, chế độ bảo hành.

Viết như vậy vừa đúng luật, vừa giữ được chất lượng, vì nó loại ra những chiếc loa không đáp ứng được thay vì loại ra những nhãn hiệu không được gọi tên. Bá Hùng hỗ trợ đơn vị tư vấn soạn phần thông số kỹ thuật này theo đúng cách đó.

Đo lại sau khi lắp

Mô phỏng chỉ có giá trị khi được kiểm chứng. Sau khi lắp đặt, Bá Hùng đo mức âm và độ đều tại các điểm đã chọn trong mô hình, đối chiếu với kết quả mô phỏng, chỉnh lại nấc biến áp và cân bằng tần số từng vùng cho tới khi khớp. Kết quả đo được đưa vào hồ sơ bàn giao, cùng sơ đồ vị trí từng loa, từng tuyến dây của nhà sản xuất Nhật Bản chuẩn phòng thu, từng thiết bị bảo vệ và lọc nguồn, theo hệ thống quản lý chất lượng ISO 9001 Bá Hùng duy trì từ năm 2011.

Ban quản lý tòa nhà nhận về một bộ hồ sơ mà mười năm sau vẫn dùng được, chứ không phải một xấp catalogue.

Dành cho ai

Đơn vị tư vấn cơ điện, tư vấn âm học và kiến trúc sư đang làm hồ sơ cho khách sạn và khu nghỉ dưỡng, tòa nhà văn phòng, trung tâm mua sắm, ngân hàng. Các ghi chú kỹ thuật dành cho đơn vị thiết kế nằm ở Architect Hub.

Những bài còn lại của chuyên mục đi vào từng bài toán cụ thể: tường gạch và loa âm tường, vòng đời của chiếc loa trong trần, khí hậu ven biển, âm thanh cảnh quan. Bài trụ cột là Bốn Mươi Năm Nghĩ Về Một Cái Lỗ Trên Trần. Đơn vị tư vấn cần tệp dữ liệu loa hoặc muốn trao đổi về một hồ sơ cụ thể có thể liên hệ qua trang liên hệ.

Người duyệt hồ sơ không nghe được bản vẽ. Họ chỉ đọc được con số. Việc của chúng tôi là làm cho con số trên giấy và tiếng nhạc trong sảnh nói cùng một điều.