Không khí trong một toà nhà: thứ ai cũng thở, ít ai nhìn

Có một nghịch lý mà người ta ít khi dừng lại để nghĩ. Chúng ta bỏ rất nhiều tiền cho lớp kính mặt tiền, cho hệ thống điều hoà công suất lớn, cho nội thất nhập khẩu. Nhưng thứ mà mỗi người trong toà nhà tiếp xúc nhiều nhất, liên tục nhất, từ lúc bước vào tới lúc rời đi, lại gần như không ai đo.

Đó là không khí.

Một người trưởng thành hít vào khoảng hai mươi nghìn lần mỗi ngày. Phần lớn số đó diễn ra trong nhà: phòng làm việc, phòng họp, lớp học, sảnh chờ, nhà xưởng. Không khí trong những không gian đó không phải lúc nào cũng trong lành như vẻ ngoài của nó. Nó có thể sạch về mặt thị giác, không một hạt bụi nhìn thấy được, mà vẫn đầy những thứ mắt thường không bắt được.

Cái không nhìn thấy mới là cái đáng nói

Khí CO2 tích tụ trong một phòng họp đóng kín không có màu, không có mùi. Người trong phòng chỉ cảm thấy uể oải, khó tập trung sau một giờ, và thường đổ lỗi cho bữa trưa hoặc cho việc thiếu ngủ. Ít ai biết rằng nồng độ CO2 cao làm giảm khả năng phán đoán, đúng vào lúc cần phán đoán nhất.

Formaldehyde toả ra âm thầm từ keo dán trong nội thất gỗ mới, kéo dài hàng tháng sau khi lắp đặt. Hợp chất hữu cơ bay hơi thoát ra từ sơn, từ vật liệu hoàn thiện. Bụi mịn nhỏ tới mức lọt qua mọi cảm nhận của cơ thể, đi thẳng vào sâu trong phổi. Ở một số nơi còn có cả radon, loại khí phóng xạ không màu không mùi rỉ lên từ nền đất.

Tất cả những thứ đó cùng tồn tại trong một hơi thở. Và phần lớn thời gian, không ai trong toà nhà biết chúng đang ở đó.

Vì sao mở cửa sổ không còn là câu trả lời

Ở một đô thị lớn, mở cửa sổ nhiều khi không phải là đưa không khí sạch vào, mà là đưa khói bụi giao thông và tiếng ồn vào. Không gian càng hiện đại, càng kín, càng phụ thuộc vào điều hoà, thì không khí càng quẩn lại bên trong. Thông gió tự nhiên, thứ mà các công trình cũ dựa vào, gần như không còn chỗ trong những toà nhà kính khép kín hôm nay.

Nhiều nơi cố xử lý bằng những cách quen thuộc. Xịt hương thơm để át mùi. Tăng công suất điều hoà để thấy mát hơn. Đặt một vài chậu cây ở góc phòng. Những cách đó không sai, nhưng chúng chạm vào cảm giác chứ không chạm vào bản chất. Mùi bị che đi không có nghĩa là chất gây mùi biến mất. Phòng mát hơn không có nghĩa là không khí trong hơn.

Một cách tiếp cận khác: nhìn thấy trước, rồi mới xử lý

Không thể cải thiện một thứ mà ta không đo được. Đây là nguyên tắc đầu tiên, và cũng là nơi phần lớn các công trình bỏ sót.

Bước thứ nhất là làm cho không khí trở nên nhìn thấy được. Thiết bị đo từ đối tác công nghệ đo lường tại Đức có khả năng theo dõi liên tục hơn hai mươi thành phần trong không khí, từ CO2, bụi mịn nhiều kích cỡ, hợp chất hữu cơ bay hơi, formaldehyde, cho tới nhiệt độ, độ ẩm, tiếng ồn và ánh sáng. Khi những con số vô hình kia hiện lên thành biểu đồ theo thời gian thực, vấn đề thôi còn là cảm giác mơ hồ. Nó trở thành dữ liệu. Mà dữ liệu thì xử lý được.

Bước thứ hai là xử lý tận gốc thay vì che giấu triệu chứng. Công nghệ làm sạch không khí bằng ion lưỡng cực từ đối tác tại Đức hoạt động theo một nguyên lý khác với lọc cơ học thông thường. Thay vì chỉ giữ lại hạt bụi trên một tấm màng, nó tác động tới mầm bệnh, mùi và các phân tử gây ô nhiễm ngay trong không khí, mà không cần thêm hoá chất. Về độ an toàn, cách tiếp cận đúng đắn không phải là tự công bố, mà là dựa trên đo lường độc lập và kiểm chứng của bên thứ ba trong các ngưỡng an toàn quốc tế.

Hai bước này không tách rời. Đo lường mà không xử lý thì chỉ biết để lo. Xử lý mà không đo lường thì không biết có hiệu quả hay không. Chúng đi cùng nhau như chẩn đoán đi cùng điều trị.

Vì sao đây là bài toán kiến trúc, không phải bài toán thiết bị

Một thiết bị lọc đặt trong góc phòng chỉ xử lý được vùng quanh nó. Một toà nhà thì có hệ thống điều hoà thông gió chạy xuyên suốt, có những khu vực tải ô nhiễm rất khác nhau: phòng họp đông người khác kho chứa, khác bếp ăn, khác phòng máy. Giải quyết không khí cho cả công trình đòi hỏi nhìn nó như một hệ thống thống nhất, chứ không phải cộng dồn nhiều thiết bị rời rạc.

Đây chính là khác biệt giữa việc bán một sản phẩm và việc kiến trúc một giải pháp. Nguồn ô nhiễm nằm ở đâu, không khí luân chuyển thế nào, đặt cảm biến ở vị trí nào để phản ánh đúng thực trạng, tích hợp ra sao vào hệ thống quản lý vận hành toà nhà đang có. Những câu hỏi đó không có sẵn câu trả lời trong một cuốn catalogue. Chúng đòi hỏi tư duy thiết kế cho riêng từng không gian.

Trách nhiệm không dừng lại ở ngày bàn giao

Một hệ thống không khí tốt là hệ thống vận hành ổn định trong nhiều năm, được hiệu chỉnh khi điều kiện thay đổi, được hỗ trợ khi cần. Tại Bá Hùng, mảng chất lượng không khí trong nhà được đặt trong cùng một khung làm việc với tất cả các chuyên ngành khác: tư vấn kiến trúc giải pháp ngay từ đầu, phân phối thiết bị, tích hợp hệ thống, bảo hành bảo trì dài hạn, và hỗ trợ phản ứng nhanh khi có yêu cầu. Đối tác công nghệ đến từ Đức, thuộc nhóm các quốc gia G7 và Châu Âu, là nền tảng kỹ thuật cho cách tiếp cận này.

Không khí trong một toà nhà là thứ ai cũng thở, mỗi ngày, suốt nhiều giờ. Nó xứng đáng được nhìn thấy, được hiểu, và được xử lý một cách nghiêm túc như mọi hệ thống kỹ thuật quan trọng khác. Có lẽ còn hơn thế, vì không một hệ thống nào khác chạm vào sức khoẻ con người trực tiếp đến vậy.