Nghịch lý của thứ dành cả đời để không làm gì

Một hệ thống thông báo sơ tán tốt sẽ im lặng gần như trọn vẹn vòng đời của nó. Nó không tạo ra doanh thu. Nó không gây ấn tượng với khách. Nó không xuất hiện trong bất kỳ tấm ảnh khánh thành nào. Ngày qua ngày, nó chỉ ngồi đó, tiêu tốn một khoản đầu tư ban đầu để đổi lấy việc không làm gì cả.

Với tư duy kế toán thuần túy, một thứ dành cả đời không làm gì rất dễ bị gạch tên. Nó bị cắt bớt khi ngân sách căng. Bị chọn theo giá thấp nhất trong nhóm đạt chuẩn. Bị xem là chi phí phải chịu, không phải giá trị được mua. Người ta hỏi nó tốn bao nhiêu, rất ít khi hỏi nó bảo vệ được điều gì.

Cho đến cái ngày duy nhất ấy. Khi khói bắt đầu lan trong hành lang, khi hàng trăm con người cùng lúc cần biết phải đi đâu, thì thứ dành cả đời không làm gì bỗng trở thành thứ quan trọng nhất trong cả tòa nhà. Trong khoảnh khắc đó, không ai còn hỏi nó tốn bao nhiêu. Người ta chỉ hỏi nó có hoạt động hay không.

Đầu tư vào một ngày không đến

Khi nhìn lại, chúng ta sẽ thấy tiền chi cho an toàn không phải là chi phí vận hành. Nó gần với một hợp đồng bảo hiểm hơn, thứ mà giá trị lớn nhất nằm ở tình huống ta mong sẽ không bao giờ dùng tới. Không ai mua bảo hiểm cháy nổ rồi tiếc tiền vì nhà mình không cháy. Nhưng với hệ thống an toàn tòa nhà, người ta lại thường xuyên làm đúng cái điều vô lý ấy.

Đây cũng là lý do vì sao Bá Hùng chọn cách tư duy khác từ đầu. Chúng tôi không tiếp cận an toàn như một danh mục thiết bị cần mua đủ để qua nghiệm thu. Chúng tôi tiếp cận nó như một bài toán kiến trúc: trong cái ngày duy nhất ấy, dòng người sẽ di chuyển ra sao, thông tin sẽ truyền đi thế nào, ai là người dễ bị bỏ lại nhất, và hệ thống phải được dựng ra sao để không một ai rơi vào khoảng trống.

Để làm được điều đó, chúng tôi làm việc với những đối tác công nghệ từ nhóm G7, những nhà sản xuất có hàng chục năm chỉ chuyên tâm vào một việc là giữ cho con người an toàn khi mọi thứ khác đã hỏng. Nhưng thiết bị chỉ là một phần rất nhỏ của câu trả lời. Phần lớn nằm ở cách nghĩ. Ở việc dám đặt câu hỏi khó ngay từ khâu thiết kế, thay vì để dành nó cho cái ngày mà đã quá muộn để hỏi.

Một tòa nhà đẹp là tòa nhà phục vụ tốt những ngày thường. Một tòa nhà an toàn là tòa nhà đã âm thầm chuẩn bị cho cái ngày mà nó cầu mong sẽ không bao giờ tới. Hai điều đó không mâu thuẫn. Nhưng chỉ điều thứ hai mới quyết định, trong khoảnh khắc quan trọng nhất, có bao nhiêu người được trở về nhà.