Giải pháp phòng họp và hội trường cho các trường đại học

Cuộc Họp Tan, Tri Thức Phải Ở Lại

Chín giờ sáng, phòng hội đồng của một trường đại học. Phiên bảo vệ luận án tiến sĩ có hai phản biện ngồi trong phòng và một giáo sư phản biện tham gia qua màn hình từ một múi giờ khác. Người chủ trì hôm đó không chỉ điều hành một cuộc họp. Mỗi câu hỏi đặt ra, mỗi lập luận đáp lại trong căn phòng này sẽ quyết định số phận của nhiều năm nghiên cứu, và theo quy chế, toàn bộ phiên họp phải được ghi lại thành hồ sơ.

Đó là điểm khiến đại học khác mọi loại khách hàng khác mà chúng tôi phục vụ. Ở doanh nghiệp, lời nói trong phòng họp dẫn đến quyết định. Ở đại học, lời nói trong phòng họp thường chính là sản phẩm: bài giảng là học liệu, phản biện là một phần của công trình, kết luận hội đồng là văn bản học thuật. Cuộc họp có thể tan lúc mười một giờ, nhưng tri thức sinh ra trong đó phải ở lại, đúng từng lời, tìm lại được sau nhiều năm.

Vì thế, đầu tư hệ thống phòng họp và hội trường cho một trường đại học không phải là bài toán mua thiết bị cho từng phòng. Nó là bài toán kiến trúc một hạ tầng cho vòng đời của tri thức: nói ra rõ ràng, truyền đi trọn vẹn, ghi lại trung thực, và tra cứu lại được.

Một ngôi trường, nhiều không gian, một kiến trúc

Trường đại học là tập hợp những không gian rất khác nhau về vật lý nhưng buộc phải vận hành như một thể: phòng hội đồng trường nơi biểu quyết những quyết sách lớn, phòng bảo vệ luận án nơi hội đồng có thể ngồi ở ba quốc gia, giảng đường vài trăm đến hơn nghìn chỗ, hội trường lễ nghi của những mùa tốt nghiệp, và những phòng hội thảo quốc tế cần phiên dịch song song. Mua thiết bị giỏi cho từng phòng vẫn có thể tạo ra một tổng thể tồi: mỗi phòng một cách vận hành, giảng viên phải học lại từ đầu khi đổi phòng, đội kỹ thuật của trường ôm một bảo tàng công nghệ không món nào nói chuyện được với món nào.

Các đại học hàng đầu thế giới như NUS, KAIST, MIT hay ETH Zurich đi theo hướng ngược lại: chuẩn hoá trải nghiệm trên toàn trường. Một giảng viên bước vào bất kỳ phòng nào cũng bắt đầu bài giảng bằng cùng một thao tác; đội kỹ thuật giám sát tất cả phòng từ một trung tâm; và mọi không gian cùng đổ dữ liệu về một kho học liệu chung. Đó là tư duy kiến trúc giải pháp: thiết kế cái khung trước, chọn thiết bị sau, để ngôi trường lớn lên theo từng giai đoạn ngân sách mà không phải đập đi làm lại.

Hạ tầng cốt lõi: lời nói phải sống sót trước đã

Mọi lớp công nghệ phía sau đều vô nghĩa nếu lời nói chết ngay trong phòng. Giảng đường lớn là một trong những không gian khó nhất của nghề âm thanh: trần cao, tường cứng, hàng trăm con người vừa là khán giả vừa là nguồn ồn, và người giảng di chuyển liên tục. Hai mươi ba năm làm âm thanh hội nghị, với tuyệt kỹ chống hú đa tầng đã kiểm chứng ở những hội trường khó tính nhất, cho chúng tôi một nguyên tắc: âm học của căn phòng và hệ micro phải được giải như một bài toán vật lý ngay từ bản vẽ, vì hàng ghế cuối của giảng đường mới là nơi chấm điểm cả hệ thống.

Trên nền âm thanh là lớp hình ảnh. Màn hình lớn của giảng đường phải đủ để hàng ghế cuối đọc được công thức, không chỉ nhìn thấy hình; phòng bảo vệ luận án cần camera và ánh sáng được thiết kế cho vị giáo sư đang ngồi cách nửa vòng trái đất, người mà chúng tôi gọi là người ngồi xa nhất trong phòng, vì phiên họp được thiết kế đạt hay không phải đo ở chỗ ngồi của chính ông. Và dưới tất cả là hạ tầng mạng dành riêng cho tín hiệu nghe nhìn cùng nguồn điện được lọc sạch, hai tầng vô hình quyết định mọi tầng nhìn thấy được.

Lớp mở rộng: khi máy bắt đầu ghi chép cho ngôi trường

Đây là lớp đang thay đổi nhanh nhất, và là nơi đại học hưởng lợi nhiều hơn bất kỳ loại tổ chức nào: trí tuệ nhân tạo nghe, chép và phụ đề hoá lời nói ngay khi nó vang lên.

Hãy hình dung những gì điều đó mở ra. Phiên họp hội đồng trường kết thúc với bản ghi đầy đủ kèm dấu thời gian, ai nói gì lúc nào, thay cho biên bản tốc ký chọn lọc theo trí nhớ của một thư ký. Bài giảng của vị giáo sư đầu ngành tự động trở thành học liệu có phụ đề, sinh viên vắng buổi ấy có thể xem lại và tìm kiếm đúng phút ông giải thích khái niệm mình cần. Sinh viên quốc tế theo kịp bài giảng tiếng Việt nhờ phụ đề thời gian thực, và chiều ngược lại với các hội thảo tiếng nước ngoài; sinh viên khiếm thính lần đầu tiên bình đẳng trọn vẹn trong giảng đường. Sau vài năm, ngôi trường sở hữu một kho tri thức bằng lời nói có thể tra cứu như tra một thư viện.

Nhưng lớp này chỉ đáng tin khi hai điều kiện được tôn trọng. Thứ nhất, máy chỉ chép đúng khi nghe rõ: chất lượng bản ghi bắt đầu từ chiếc micro và âm học căn phòng, nghĩa là từ hạ tầng cốt lõi phía trên, không có đường tắt. Thứ hai, lời giảng và biên bản hội đồng là tài sản học thuật của nhà trường; chúng được xử lý ở đâu, lưu ở đâu, ai truy cập được phải nằm rõ ràng trong hồ sơ thiết kế, vì có những phiên họp thuộc về hạ tầng đặt trong chính ngôi trường. Với các hội thảo quốc tế, lớp này nối liền với hệ phiên dịch song song; với hội đồng trường, nó nối với hệ biểu quyết. Tất cả cùng một kiến trúc.

Năm vai trò cho một hành trình dài

Một hệ thống như vậy không được xây trong một mùa hè, và càng không nên xây với những nhà cung cấp xuất hiện lúc đấu thầu rồi biến mất sau nghiệm thu. Đại học sống theo niên khoá và theo các kỳ kiểm định; hệ thống của trường cần một đối tác đi cùng theo cách đó: hồ sơ thiết kế, nhật ký bảo trì, biên bản từng đợt nâng cấp được giữ liền mạch qua các nhiệm kỳ. Hệ thống quản lý chất lượng của chúng tôi được chứng nhận liên tục từ năm 2011, và cách làm hồ sơ ấy áp lên mọi công trình.

Trong các dự án cho khối đại học, Bá Hùng giữ trọn năm vai trò: tư vấn kiến trúc giải pháp từ khi toà nhà còn trên bản vẽ hoặc từ hiện trạng các phòng đang có; phân phối thiết bị chuyên nghiệp qua quan hệ trực tiếp với các đối tác G7 và châu Âu; tích hợp triển khai kỹ thuật theo từng giai đoạn ngân sách; bảo hành bảo trì dài hạn theo niên khoá; và ứng cứu nhanh theo kịch bản dựng sẵn cho những sự kiện không được phép sai số, từ lễ khai giảng đến các hội thảo quốc tế mang tên tuổi của trường.

Nếu quý thầy cô đang đứng trước một dự án, dù là một giảng đường mới, một phòng hội đồng cần nâng cấp hay một quy hoạch công nghệ cho cả khuôn viên, hãy bắt đầu bằng câu chuyện thay vì bảng thông số: ngôi trường của mình đang mất tri thức ở đâu, ở bài giảng không được ghi lại, ở phiên họp không có biên bản đầy đủ, hay ở hàng ghế cuối không nghe rõ. Chúng tôi sẽ phản hồi bằng một kiến trúc, kèm lộ trình triển khai theo từng năm học.