Tiếng điều hòa, tiếng gõ phím, tiếng hành lang lọt hết vào cuộc họp. Khử ồn giỏi tới đâu, và tới đâu thì nó bó tay?

Công nghệ khử ồn ngày nay thật sự ấn tượng. Nhưng nó không phải phép màu vô hạn, và hiểu đúng ranh giới của nó sẽ giúp bạn tránh cả sự thất vọng lẫn những khoản chi sai chỗ.

Có một câu hỏi mà gần như ai làm việc với phòng họp trực tuyến cũng từng đặt ra, thường là sau một cuộc họp mà đầu bên kia phàn nàn họ nghe rõ tiếng điều hòa hơn cả tiếng người nói. Câu hỏi là: công nghệ khử ồn có thể dọn sạch những thứ đó không, và nếu có thì tới mức nào?

Câu trả lời trung thực gồm hai nửa. Nửa thứ nhất là tin tốt: khử ồn hiện đại giỏi hơn nhiều so với vài năm trước, và với một loạt loại tiếng ồn, nó làm việc thật sự tốt. Nửa thứ hai là điều ít người nói ra: nó có những giới hạn cứng mà không bản cập nhật nào vượt qua được, và hiểu những giới hạn đó quan trọng hơn nhiều so với việc kỳ vọng vào phép màu. Hãy đi qua từng nửa một.

Vì sao khử ồn xử lý được tiếng điều hòa dễ hơn tiếng gõ phím

Để hiểu khử ồn làm được gì, cần hiểu nó phân biệt tiếng nói với tiếng ồn bằng cách nào. Nói một cách giản dị, nó dựa vào tính đều đặn và có thể dự đoán được của âm thanh.

Tiếng điều hòa là một ví dụ lý tưởng cho khử ồn. Nó là một tiếng ù đều đều, gần như không đổi, kéo dài liên tục ở nền. Vì nó ổn định và dễ đoán, phần mềm học ra được đặc tính của nó rất nhanh và trừ nó đi khá gọn. Cùng nhóm này là tiếng quạt, tiếng máy chạy đều, tiếng ù của thiết bị. Với những thứ này, khử ồn thường làm bạn hài lòng.

Tiếng gõ phím thì khác hẳn. Nó đột ngột, ngắn, không đều, xảy ra rải rác và bất ngờ. Về mặt âm thanh, một tiếng gõ phím sắc gọn không khác một phụ âm bật trong lời nói là bao. Phần mềm vì thế đứng trước một lựa chọn khó: trừ mạnh tay để dọn sạch tiếng gõ thì có nguy cơ cắt luôn cả những âm sắc của giọng nói, làm tiếng người nghe méo và mất tự nhiên. Trừ nhẹ tay để giữ giọng cho tự nhiên thì tiếng gõ vẫn lọt. Đây là một sự đánh đổi có thật, không phải một lỗi chờ được vá.

Còn một loại khó thứ ba đáng nói: tiếng nói không mong muốn. Tiếng người trò chuyện ngoài hành lang, tiếng ai đó nói chen ở góc phòng. Với phần mềm, đây là ác mộng, vì nó chính là thứ mà khử ồn được lập trình để giữ lại: giọng người. Phần mềm rất khó phân biệt giọng người cần nghe với giọng người không cần nghe, bởi cả hai đều là giọng người. Đây là giới hạn mà khử ồn thuần phần mềm gần như không tự giải quyết trọn vẹn được.

Điều then chốt: phần mềm dọn dẹp ở cuối, còn trận đánh thật diễn ra ở đầu

Đây là chỗ hầu hết mọi người hiểu lệch, và là điểm quan trọng nhất của cả bài. Người ta có xu hướng coi khử ồn như tuyến phòng thủ chính, và đặt toàn bộ hy vọng vào nó. Nhưng khử ồn phần mềm là tuyến phòng thủ cuối cùng, xử lý những gì còn sót lại. Trận đánh thật sự chống tiếng ồn được thắng hoặc thua ở tuyến đầu, từ rất lâu trước khi phần mềm được gọi tới.

Tuyến đầu ấy gồm những thứ rất vật lý. Đặt micro ở đâu, cách nguồn ồn bao xa, hướng thu của nó quay về phía nào. Một micro được đặt gần miệng người nói và tránh xa miệng gió điều hòa sẽ thu vào rất ít tiếng ồn ngay từ gốc, khiến phần mềm gần như chẳng còn mấy việc để làm. Ngược lại, một micro đặt cẩu thả ngay dưới cửa gió sẽ nhồi đầy tiếng ồn vào tín hiệu, và lúc đó dù phần mềm có giỏi tới đâu cũng chỉ đang chữa cháy.

Nói cách khác: cách chống ồn hiệu quả nhất không phải là trừ nó đi sau khi đã thu, mà là đừng thu nó ngay từ đầu. Điều đó được quyết định bởi cách bố trí micro và cách xử lý âm học của căn phòng, chứ không phải bởi phần mềm ở cuối đường. Phần mềm là lớp đánh bóng cuối. Nó không thể cứu một tín hiệu đã bẩn từ gốc.

Cái nhìn mang về

Vậy khử ồn giỏi tới đâu? Với tiếng ồn đều như điều hòa, khá giỏi. Với tiếng đột ngột như gõ phím, giỏi có giới hạn và kèm đánh đổi. Với tiếng người không mong muốn, thường là bó tay. Nhưng câu hỏi đúng hơn không phải khử ồn giỏi tới đâu, mà là bạn đang đặt gánh nặng chống ồn lên phần mềm hay lên thiết kế. Đặt nhầm chỗ là công thức của sự thất vọng.

Một cuộc họp thật sự sạch tiếng ồn là kết quả của việc làm đúng ở cả hai tuyến: xử lý ở gốc bằng cách đặt micro thông minh và bố trí căn phòng hợp lý, rồi mới để phần mềm dọn nốt phần còn lại. Cân được hai tuyến ấy cho đúng cần một đơn vị hiểu cả vật lý âm thanh của căn phòng lẫn giới hạn thật của phần mềm, và thiết kế sao cho tín hiệu đã sạch ngay từ lúc được thu, thay vì phó thác tất cả cho một nút bấm khử ồn ở cuối. Đó là khác biệt giữa hy vọng phần mềm cứu mình và thiết kế để không cần được cứu. Nếu cuộc họp của bạn đang bị tiếng ồn lọt vào dai dẳng, có lẽ đã đến lúc hỏi không phải phần mềm nào khử tốt hơn, mà là ai sẽ xử lý tiếng ồn ngay từ nơi nó bắt đầu.