Cart
Continue shopping
Go to cart

Âm Thanh Rọi Đúng Chỗ, Không Phải Tràn Khắp Phòng

Pro Sound cho bảo tàng và di sản: khi mục tiêu không phải lấp đầy gian phòng bằng âm thanh, mà là giữ mỗi câu chuyện ở yên một chỗ, và làm cho công nghệ biến mất

Trong một phòng trưng bày, không ai rọi đèn đều khắp gian phòng. Mỗi hiện vật có một vầng sáng riêng, một quầng sáng tách nó ra khỏi bóng tối xung quanh, để mắt người biết phải nhìn vào đâu. Ánh sáng có chủ đích. Ánh sáng kể chuyện.

Âm thanh trong bảo tàng nên làm đúng như vậy. Nhưng gần như không ai dựng nó theo cách đó.

Phản xạ mặc định là phủ âm thanh ra khắp phòng, và trong một bảo tàng, đó là một thảm hoạ. Hàng chục hiện vật, mỗi cái một lời thuyết minh, một nền âm thanh gợi không khí, một đoạn video. Tất cả tràn ra và trộn vào nhau thành một mớ tạp âm, nơi khách tham quan không theo được trọn vẹn câu chuyện nào. Bản lĩnh thật sự của âm thanh bảo tàng đi ngược lại mọi không gian khác: không phải lấp đầy gian phòng, mà là giữ âm thanh ở yên một chỗ.

Vì sao bảo tàng đi ngược lại mọi nơi khác

Ở nhà hát, ở nhà thờ, ở hội trường, người ta muốn âm thanh lan toả, phủ đều, đến với tất cả. Ở bảo tàng thì ngược lại. Người ta muốn âm thanh đứng yên trong một vùng nhỏ, chỉ rơi xuống đúng người đang đứng trước hiện vật, và im lặng ngay khi bước đi một bước.

Đây là lúc âm thanh định hướng và công nghệ tạo chùm âm trở thành chìa khoá. Âm thanh được nhắm chính xác tới mức nó như một vầng sáng vô hình rọi xuống một điểm. Người đứng ở hiện vật A nghe trọn câu chuyện của A. Bước sang B, câu chuyện của A lặng đi và câu chuyện của B hiện ra. Một trăm câu chuyện cùng sống trong một gian phòng mà không cái nào nuốt cái nào, không cái nào biến thành tiếng ồn.

Phần lõi này đến từ các đối tác trực tiếp của chúng tôi tại Châu Âu, chuyên sâu về âm thanh định hướng và tạo chùm âm. Đây là loại năng lực mà một dàn loa thông thường, dù tốt tới đâu, cũng không tạo ra được, vì bản chất của loa thường là phát ra càng rộng càng tốt, đúng cái mà bảo tàng không cần.

Câu chuyện đến với bạn, không cần tai nghe

Mô hình cũ là máy thuyết minh cầm tay và tai nghe. Nó có ma sát: pin, thiết bị phải phát ra và thu lại, vệ sinh giữa các lượt khách, chọn ngôn ngữ qua một màn hình nhỏ, một thứ phải quản lý. Và nó tách khách ra khỏi không gian, mỗi người chúi vào một cái máy thay vì sống trong gian phòng.

Khi âm thanh có thể được khu trú vào từng vùng, mô hình đó thay đổi. Khách bước tới, và câu chuyện đơn giản là ở đó, dành cho họ, ngay tại chỗ họ đứng, không cần đeo gì lên người. Trải nghiệm có hướng dẫn trở nên không thiết bị, tự nhiên hơn, dễ tiếp cận hơn, và sạch sẽ hơn. Người ta ngẩng đầu nhìn hiện vật, thay vì cúi xuống nhìn cái máy.

Không gian chính là hiện vật

Rất nhiều bảo tàng nằm trong những toà nhà lịch sử, và nhiều khi chính toà nhà mới là hiện vật lớn nhất. Ở những nơi như vậy, treo loa lộ thiên, kéo dây phơi ra, hay can thiệp vào những bề mặt được bảo vệ, là điều không thể chấp nhận.

Cho nên công nghệ phải biến mất. Loa giấu vào bục trưng bày, vào tủ kính, vào kiến trúc. Cột loa mảnh điều hướng chùm tia ở những nơi cho phép, hoàn thiện màu để hoà vào nền. Dấu vết thị giác tối thiểu. Phần lõi kiến trúc kín đáo này đến từ đối tác trực tiếp của chúng tôi tại Đức, chuyên về loa kiến trúc và điều hướng chùm tia, hưởng ưu đãi từ hiệp định thương mại Việt Nam và Liên minh Châu Âu. Mục tiêu không phải khoe thiết bị. Mục tiêu là để không ai nhìn thấy nó.

Khi bạn muốn được nhấn chìm

Có những lúc bảo tàng không muốn khu trú, mà muốn nhấn chìm.

Đó là những gian immersive, những phòng chiếu phủ kín, những trưng bày trải nghiệm đưa khách về một thời khác, một nơi khác. Ở đây, âm thanh không gian object-based bao bọc khách hoàn toàn: tiếng đến từ mọi phía, từ trên cao, di chuyển, khép lại quanh người xem. Một trưng bày tĩnh trở thành một ký ức mà người ta còn kể lại. Phần lõi này đến từ đối tác trực tiếp của chúng tôi tại Pháp, gắn với một viện nghiên cứu âm thanh hàng đầu Châu Âu.

Đây là điểm mạnh của một arsenal đầy đủ: nó phục vụ được cả hai đầu của bài toán. Khu trú âm thanh vào một điểm cho hiện vật cần sự tập trung, và mở âm thanh ra bao trọn không gian cho gian cần sự choáng ngợp. Cùng một bảo tàng, hai nhu cầu ngược nhau, một nhà thiết kế hiểu cả hai.

Tôn trọng sự tĩnh lặng

Bảo tàng là nơi của sự chiêm ngắm. Nó nên tĩnh, nên lắng. Kỷ luật âm thanh ở đây cũng là một cách tôn trọng: tôn trọng bầu không khí, và tôn trọng những người khách khác đang muốn yên tĩnh trước một hiện vật. Biết khi nào nên im cũng quan trọng như biết phát gì.

Và một bảo tàng chu đáo không bỏ quên ai. Thuyết minh đa ngôn ngữ cho khách bốn phương. Vòng nghe trợ thính cho người nghe kém, mô tả bằng âm thanh cho người khiếm thị. Câu chuyện phải đến được với mọi khách, không chỉ những người nghe tốt và nói cùng một thứ tiếng.

Chạy cả ngày, hàng nghìn lần, trong nhiều năm

Một đoạn thuyết minh trong bảo tàng không phát một lần. Nó phát cả ngày, hàng nghìn lượt, suốt nhiều năm. Hệ thống phải bền, ổn định, không gây mỏi tai khi nghe lặp, và còn được hỗ trợ sau rất lâu kể từ ngày khánh thành.

Đây là chỗ cam kết vòng đời của Bá Hùng có ý nghĩa thật. Một bảo tàng đầu tư cho dài hạn, và hệ thống âm thanh của nó cũng phải được làm để phục vụ dài hạn, chứ không phải để thay sau vài năm.

Bá Hùng và bảo tàng, di sản

Bá Hùng tiếp cận một bảo tàng như nhà kiến trúc giải pháp, không như người bán loa. Chúng tôi bắt đầu từ ý đồ của người làm trưng bày và từ hành trình của khách tham quan: câu chuyện nào cần khu trú để tập trung, gian nào cần nhấn chìm để choáng ngợp, toà nhà cho phép làm gì và cấm điều gì. Thiết kế đến sau những câu hỏi đó.

Phần lõi đến từ các đối tác trực tiếp của chúng tôi tại Pháp, Đức và Châu Âu, từ âm thanh định hướng tới object-based tới loa kiến trúc kín đáo, đều hưởng ưu đãi thương mại Việt Nam và Liên minh Châu Âu. Đi cùng là một cam kết vòng đời để câu chuyện vẫn được kể đúng, ngày này qua năm khác.

Một bảo tàng làm đúng âm thanh là một bảo tàng mà bạn gần như không nhận ra có hệ thống âm thanh. Mỗi câu chuyện là một vùng tiếng riêng, trong trẻo. Trải nghiệm đến với bạn mà không cần đeo gì. Công nghệ tan vào một không gian mà bản thân nó đã là một phần của trưng bày. Và thứ bạn nghe thấy, cuối cùng, là hiện vật, là câu chuyện, là quá khứ đang lên tiếng.

Để hiện vật lên tiếng, không phải để loa lên tiếng.

Đọc tiếp

Đọc tiếp

 

Thị trường liên quan