Âm thanh đa phòng cho nhà phố hạng sang: vì sao phải quyết hạ tầng dây trước khi hoàn thiện

Một hệ âm thanh trải khắp nhà phố nhiều tầng không thất bại vì thiết bị yếu, mà vì hạ tầng dây được quyết sai thời điểm. Khi mỗi phòng, mỗi tầng, mỗi khu vực cần loa mà toàn bộ dây phải hội tụ về một tủ kỹ thuật trung tâm, thì cách đi dây, cách tách nhiễu và cách chừa dự phòng phải nằm trong bản vẽ cơ điện ngay từ đầu. Quyết lúc nhà đã hoàn thiện thì mọi lựa chọn còn lại đều là chọn giữa các phương án chắp vá.

Nhà phố nhiều tầng là một bài toán khác, không phải phòng nghe phóng to

Một phòng nghe là một điểm. Một căn nhà phố sáu tầng có âm thanh ở phòng khách, bếp, các phòng ngủ, phòng làm việc, sân thượng, thang máy sảnh, là một mạng lưới. Sai lầm phổ biến nhất là xử lý mạng lưới đó như nhiều phòng nghe rời rạc, mỗi phòng một amply, một bộ dây riêng, không ai nói chuyện với ai.

Cách làm đúng cho công trình cao cấp là kiến trúc hội tụ: toàn bộ đường dây tín hiệu và dây loa của cả nhà chạy về một tủ kỹ thuật trung tâm, nơi đặt nguồn phát, khuếch đại và điều khiển. Từ tủ đó, mỗi khu vực là một đường dây riêng đi thẳng tới loa của khu vực ấy, thay vì nối tiếp phòng này qua phòng kia.

Kiến trúc này quyết định mọi thứ về sau: khả năng điều khiển từng vùng độc lập, khả năng cô lập sự cố khi một khu hỏng mà các khu khác vẫn chạy, và khả năng nâng cấp mà không đụng tới phần còn lại. Nhưng nó chỉ khả thi nếu số lượng đường dây về tủ được tính đúng từ lúc chưa xây.

Vì sao phải quyết trước khi hoàn thiện, không phải sau

Trong nhà phố, dây âm thanh đi trong tường, sàn và trần giữa các tầng. Khác với villa trải ngang, nhà phố xếp tầng dọc, nên một đường dây từ tủ tầng trệt lên phòng ngủ tầng bốn phải xuyên qua nhiều lớp sàn bê tông. Sau khi hoàn thiện, không có cách nào thêm một đường mới mà không đục sàn hoặc đi nổi dọc cầu thang.

Điều này dẫn tới nguyên tắc chừa dự phòng, thứ phân biệt một hệ thống thiết kế để sống lâu với một hệ thống lắp cho đủ ngày bàn giao. Số đường dây kéo về tủ nên nhiều hơn nhu cầu hiện tại, vì nhu cầu âm thanh của một gia đình thay đổi theo năm tháng, còn cơ hội kéo dây chỉ có một lần duy nhất khi nhà còn thô.

●        Mỗi khu vực có thể phát nhạc trong tương lai nên có tuyến chờ, kể cả khu hôm nay chưa dùng. Phòng ngủ trẻ nhỏ hôm nay có thể thành phòng làm việc có loa vài năm sau.

●        Ống ghen chờ giữa các tầng nên rộng hơn số dây hiện tại, để lần nâng cấp sau chỉ là luồn thêm dây qua ống có sẵn, không phải khoan xuyên sàn.

●        Tủ kỹ thuật trung tâm nên tính dư không gian và nguồn điện, cho thiết bị bổ sung mà không phải thay cả tủ.

Cái bẫy kỹ thuật ít người lường: nhiễu khi đi chung tuyến

Trong nhà phố, các loại dây tranh nhau cùng một khoảng trần và máng kỹ thuật hẹp: dây điện lực, dây mạng, dây âm thanh, dây điều khiển. Khi dây loa và dây tín hiệu âm lượng thấp đi sát song song với dây điện lực trên đoạn dài, chúng có thể nhặt nhiễu, biểu hiện thành tiếng ù nền hoặc tiếng rít mà người dùng mô tả là dàn máy bị bẩn tiếng.

Đây là lỗi gần như không sửa được sau khi hoàn thiện, vì dây đã nằm trong tường. Cách phòng nằm ở khâu thiết kế tuyến: tách dây tín hiệu khỏi dây điện lực, nếu buộc phải cắt nhau thì cắt vuông góc thay vì chạy song song, và chọn cấu trúc dây có khả năng chống nhiễu tốt cho các tuyến dài rủi ro. Một cấu trúc dây loa nhiều lõi bố trí đối xứng có khả năng triệt nhiễu cảm ứng tốt hơn hẳn dây hai lõi thường, và đó là lý do kỹ thuật để chọn nó cho công trình phức tạp, không phải vì nó nghe hay hơn.

Đây là lúc âm thanh trở thành việc của người thiết kế hệ thống

Ba việc trên, tính số đường dây hội tụ, chừa dự phòng giữa các tầng, tách tuyến chống nhiễu, không phải việc của người bán thiết bị hay thợ kéo dây theo lệnh. Chúng là việc của người đọc được bản vẽ cơ điện và ngồi cùng bàn với kiến trúc sư từ giai đoạn thiết kế, trước khi một đường ống nào được chôn.

Một shop bán dây trả lời được câu “dây này giá bao nhiêu một mét”. Một nhà tích hợp hệ thống trả lời được câu “nhà tôi cần bao nhiêu đường dây về tủ, chừa dự phòng thế nào, và tuyến nào có rủi ro nhiễu cần tách”. Hai câu đó dẫn tới hai loại kết quả cách nhau hàng chục năm tuổi thọ hệ thống.

Nếu ngôi nhà đang trong giai đoạn thiết kế hoặc mới xây thô, việc đáng làm ngay không phải chọn thiết bị, mà là yêu cầu đưa sơ đồ tuyến âm thanh và vị trí tủ kỹ thuật trung tâm vào bản vẽ cơ điện, cùng lúc với hệ điện và hệ mạng. Đó là quyết định định hình toàn bộ khả năng của hệ thống trong hai mươi năm tới, và nó chỉ mở ra đúng một lần.