Loa nghe bị ù, rít hoặc lỏng tiếng: khi nào lỗi nằm ở đường dây

Khi dàn loa đột nhiên có tiếng ù nền, tiếng rít, hoặc tiếng nghe mỏng và lỏng dần, phản xạ đầu tiên thường là nghi loa hỏng hoặc ampli yếu. Nhưng một phần đáng kể các trường hợp này bắt nguồn từ đường dây, thứ ít ai nghĩ tới nhất vì nó nằm khuất trong tường. Nhận diện đúng ba dấu hiệu dưới đây giúp bạn biết vấn đề nằm ở thiết bị hay ở dây, trước khi tốn tiền thay nhầm chỗ.

Tiếng ù nền đều đều: thường là nhiễu từ đường dây

Nếu có một tiếng ù trầm đều nền phía sau, không đổi theo nhạc, rõ hơn khi vặn to, khả năng cao đó là nhiễu điện lọt vào tuyến tín hiệu chứ không phải loa hỏng.

Nguyên nhân phổ biến là dây tín hiệu hoặc dây loa đi sát song song với dây điện lực trên một đoạn dài, nhặt nhiễu cảm ứng từ dòng điện bên cạnh. Trong nhà đi dây âm tường, khi các loại dây bị dồn chung một máng chật để cho gọn, đây là lỗi hay gặp và gần như không sửa được nếu không mở tường.

Cách kiểm tra nhanh: thử rút bớt thiết bị và nghe từng đường một. Nếu tiếng ù xuất hiện ngay cả khi không phát nhạc, vấn đề nằm ở tuyến dây và cách nó đi, không phải ở nguồn phát.

Tiếng rít hoặc lẹt xẹt: nghi mối nối hoặc tiếp xúc

Tiếng rít the thé hoặc lẹt xẹt ngắt quãng, đặc biệt khi có rung động hoặc thay đổi thời tiết, thường trỏ tới một mối nối lỏng hoặc điểm tiếp xúc bị oxy hoá. Chỗ dây gặp cọc loa, chỗ hai đoạn dây nối nhau, chỗ đầu cắm vào ampli, mỗi điểm là một khả năng.

Ở đường dây đi ngoài trời hoặc khu ẩm như gần bếp và hồ bơi, mối nối bị hơi ẩm xâm nhập là thủ phạm rất thường gặp. Bề mặt tiếp xúc oxy hoá làm tín hiệu chập chờn, và triệu chứng nặng dần theo thời gian.

Tiếng mỏng, yếu, lỏng dần theo năm tháng: nghi dây xuống cấp

Đây là dấu hiệu khó nhận nhất vì nó tới rất chậm. Dàn máy không hỏng đột ngột, chỉ nghe kém hấp dẫn dần, tiếng mất lực, và người dùng thường quen với nó tới mức không nhận ra.

Một nguyên nhân bị bỏ qua là dây loa xuống cấp theo thời gian. Đồng trong dây phổ thông oxy hoá dần, điện trở tăng lên, phần công suất tới loa hao hụt. Trong khí hậu nóng ẩm, quá trình này diễn ra nhanh hơn, và với dây đi âm tường thì không ai kiểm tra được bằng mắt. Nếu một hệ thống nghe kém dần sau nhiều năm mà loa và ampli vẫn tốt, đường dây cũ là nghi phạm đáng xem xét.

Vì sao ba lỗi này thường không sửa được sau khi nhà hoàn thiện

Điểm chung của cả ba là chúng nằm ở tuyến dây trong tường, nơi không mở ra được nếu không đục phá. Đó là lý do phần lớn các lỗi này thực chất bắt nguồn từ khâu thiết kế và thi công dây ban đầu: đi chung máng gây nhiễu, mối nối đặt ở chỗ ẩm không tiếp cận được, hoặc chọn dây không đủ bền cho tuổi thọ công trình.

Nói cách khác, phần lớn sự cố âm thanh trong nhà không phải chuyện sửa, mà là chuyện lẽ ra đã tránh được từ đầu. Cách đi dây, tách tuyến và chọn cấu trúc dây quyết định hệ thống có sạch tiếng và bền tiếng suốt vòng đời hay không, và những quyết định đó chỉ mở ra một lần khi nhà còn thô.

Nếu bạn đang gặp một trong ba triệu chứng trên và muốn hiểu gốc rễ nằm ở đâu, hai bài viết về cách chọn tiết diện và chừa hạ tầng dây, cùng cách bố trí tuyến chống nhiễu trong nhà nhiều tầng, sẽ cho bức tranh đầy đủ hơn về vì sao đường dây quyết định nhiều tới vậy.