Vì Sao Âm Thanh Bị Đục, Nghe Ù, Khó Nghe Ra Chữ

Câu trả lời ngắn: âm thanh đục và ù gần như luôn là lỗi của cái phòng, không phải lỗi của loa. Khi câu nói vừa phát ra bị chính bốn bức tường dội lại nhiều lần, tai người nghe nhận cùng lúc câu gốc và hàng loạt bản sao trễ của nó, chồng lên nhau thành một khối mờ. Bạn nghe thấy có tiếng, nhưng không tách được ra chữ.

Đây là lý do vì sao nhiều hội trường âm lượng thừa sức, loa không thiếu, mà người ngồi dưới vẫn phải căng tai đoán chữ. To không có nghĩa là rõ. Đục là một vấn đề khác hẳn với nhỏ.

Tiếng vọng là thủ phạm chính

Trong một phòng tường phẳng, trần cao, nhiều kính và bê tông, âm thanh không tắt ngay sau khi phát ra. Nó nảy từ mặt này sang mặt kia, mỗi lần nảy lại tới tai người nghe chậm hơn một chút. Câu nói gốc chỉ kéo dài một phần giây, nhưng cái đuôi vọng của nó có thể còn ù trong phòng lâu hơn nhiều.

Vấn đề nằm ở chỗ chồng lấn. Khi người nói sang tới chữ thứ ba, tai bạn vẫn đang nhận đuôi vọng của chữ thứ nhất. Các âm tiết đè lên nhau. Phụ âm, phần mang nhiều thông tin nhất để phân biệt chữ này với chữ kia, bị cái đuôi vọng nuốt mất. Kết quả là bạn nghe thấy dòng âm thanh liên tục nhưng ranh giới giữa các chữ nhòe đi. Đó chính là cảm giác đục và ù.

Thời gian mà tiếng vọng còn kéo dài trong phòng quyết định phòng đó nghe rõ hay đục. Một phòng dành cho lời nói cần đuôi vọng ngắn, để mỗi chữ kịp tắt trước khi chữ sau tới. Một phòng để đuôi vọng dài sẽ luôn đục dù lắp thiết bị gì.

Vì sao tăng âm lượng làm mọi thứ tệ hơn

Phản xạ tự nhiên khi nghe không rõ là vặn to lên. Nhưng với âm thanh đục, vặn to thường làm tệ hơn, không tốt hơn.

Lý do: vặn to câu nói gốc thì cũng vặn to luôn cái đuôi vọng của nó. Bạn không cải thiện tỷ lệ giữa tiếng gốc và tiếng vọng, bạn chỉ khuếch đại cả hai. Phòng vẫn đục như cũ, chỉ là đục to hơn. Nhiều người càng vặn to càng thấy nhức đầu mà vẫn không ra chữ, chính vì vậy.

Độ rõ không đến từ âm lượng. Nó đến từ việc giảm phần vọng so với phần tiếng thẳng tới tai. Đây là điều một cái nút vặn âm lượng không làm được.

Vì sao chỉnh EQ cũng không cứu được phần lớn

Nhiều người nghĩ chỉnh cân bằng tần số là chữa được đục. Chỉnh EQ giúp được phần nào, ví dụ hạ bớt dải tần gây ù và nhấn dải tần mang phụ âm để chữ rõ hơn. Nhưng EQ xử lý màu sắc của âm thanh, nó không xử lý được cái đuôi vọng theo thời gian.

Nếu phòng dội âm mạnh, cái đuôi vọng vẫn ở đó dù bạn chỉnh tần số kiểu gì. EQ làm dịu triệu chứng, không chạm gốc bệnh. Gốc bệnh là hình học và bề mặt của phòng, và cái đó phải giải bằng xử lý âm học, không bằng nút chỉnh trên bàn trộn.

Giải đục là giải cái phòng trước, thiết bị sau

Đây là chỗ lật ngược lại thứ tự mà nhiều người quen làm. Thói quen thông thường là mua thiết bị tốt trước, phòng tính sau. Với bệnh đục, phải làm ngược: hiểu và xử lý cái phòng trước, rồi thiết bị mới phát huy.

Xử lý âm học nghĩa là làm cho phòng bớt dội: đưa vào các bề mặt hút âm và tán âm ở đúng chỗ, để cắt bớt đuôi vọng và làm câu nói gốc nổi lên trên nền. Việc này tính theo đặc điểm cụ thể của từng phòng, kích thước, vật liệu, công năng, không có công thức chung dán cho mọi phòng. Cùng một bộ loa, đặt trong phòng đã xử lý âm học thì rõ, đặt trong phòng chưa xử lý thì đục, dù là loa y hệt.

Sau khi phòng đã bớt vọng, việc bố trí loa cho tiếng thẳng tới tai người nghe nhiều hơn tiếng dội, cộng với cân chỉnh tín hiệu hợp lý, mới đưa độ rõ lên mức cao nhất. Nhưng nền tảng luôn là cái phòng. Bỏ qua nó thì mọi thứ phía sau chỉ là vặn to cái đục.

Cho nên khi phòng của bạn bị đục và ù, câu hỏi đúng không phải "nên đổi loa nào", mà là "phòng này đã được đo và xử lý âm học chưa". Trả lời được câu đó, bạn thường tìm ra ngay vì sao tiền đã bỏ ra mà tai vẫn phải đoán chữ.