Nghiệm thu không chứng minh được chất lượng. Nó chỉ chứng minh rằng chưa ai tìm ra vấn đề

Một sự bất đối xứng mà ít ai để ý

Hãy thử một thí nghiệm tư duy rất đơn giản.

Bạn đo độ rõ lời nói tại hai mươi điểm trong hội trường. Cả hai mươi đều đạt.

Câu hỏi: điều đó chứng minh được gì?

Nó chứng minh rằng hai mươi điểm đó, vào ngày hôm đó, trong điều kiện hôm đó, đạt ngưỡng.

Nó không chứng minh được rằng điểm thứ hai mươi mốt cũng đạt. Không chứng minh được rằng hai mươi điểm đó vẫn đạt khi phòng kín chỗ. Không chứng minh được rằng chúng vẫn đạt vào mùa hè khi hệ điều hòa chạy hết công suất. Không chứng minh được rằng chúng vẫn đạt sau ba năm.

Bây giờ đảo lại. Bạn đo hai mươi điểm, và một điểm không đạt.

Điều đó chứng minh gì? Nó chứng minh dứt khoát rằng hệ thống có vấn đề. Một điểm là đủ.

Nghiệm thu, dù được thực hiện nghiêm túc tới đâu, cũng chỉ có thể làm một việc: loại trừ những lỗi mà nó nghĩ tới việc đi tìm.

Nó không bao giờ khẳng định được rằng không còn lỗi nào khác.

Vậy chúng ta đang làm gì suốt bao năm qua

Không phải là nghiệm thu vô ích. Đó sẽ là một kết luận ngu ngốc, và nó cũng nguy hiểm không kém sự tin tưởng mù quáng.

Nghiệm thu bắt được rất nhiều thứ. Nó bắt được thiết bị lắp sai. Bắt được dây đấu nhầm. Bắt được vùng thiếu phủ. Bắt được những lỗi hiển nhiên mà nếu không có nó thì sẽ đi thẳng vào ngày khánh thành.

Giá trị đó là thật, và nó lớn.

Nhưng phải gọi đúng tên nó. Nghiệm thu là một cái lưới. Nó bắt được những gì lớn hơn mắt lưới. Mọi thứ nhỏ hơn thì đi qua.

Và đây là điều tôi thực sự muốn nói

Nếu nghiệm thu không chứng minh được chất lượng, thì cái gì chứng minh được?

Câu trả lời trung thực là: không có gì.

Không có tài liệu nào, không có phép đo nào, không có biên bản nào có thể bảo đảm rằng một hệ thống sẽ hoạt động tốt trong mười năm tới. Điều đó không phải một khiếm khuyết của ngành xây dựng. Nó là một giới hạn của tri thức.

Nhưng thừa nhận điều đó không dẫn tới sự tuyệt vọng. Nó dẫn tới một câu hỏi khác, và câu hỏi này mới là câu hỏi thật.

Khi không thể kiểm tra kết quả,

ta buộc phải đánh giá con người tạo ra nó.

Đây là điều mà mọi ngành nghề trưởng thành đều đã học được, và đã học từ rất lâu.

Bạn không kiểm tra được một ca phẫu thuật trước khi nó diễn ra. Bạn không nghiệm thu được một bản án. Bạn không đo được chất lượng của một lời tư vấn pháp lý trước khi hậu quả xảy ra.

Trong tất cả những lĩnh vực đó, xã hội đã từ bỏ ảo tưởng về việc kiểm tra kết quả, và chuyển sang một cơ chế khác: đánh giá năng lực, đạo đức, và lịch sử của người thực hiện.

Ngành xây dựng vẫn đang bám vào ảo tưởng cũ. Chúng ta vẫn tin rằng nếu quy trình đủ chặt, biểu mẫu đủ nhiều, và chữ ký đủ đông, thì kết quả sẽ tự đúng.

Chỗ mà chúng tôi tự đặt mình vào

Viết ra bốn câu hỏi đó là một việc nguy hiểm, vì chúng sẽ được dùng để hỏi chính chúng tôi.

Đó là điều nên xảy ra.

Chúng tôi không có cách nào chứng minh trước rằng một hệ thống sẽ tốt trong mười năm. Không ai có. Bất kỳ ai nói ngược lại đều đang bán một thứ mà họ không sở hữu.

Thứ chúng tôi có là một lịch sử. Hai mươi ba năm, và những căn phòng vẫn đang chạy mà chúng tôi đã quay lại nhiều lần, ở năm thứ ba, ở năm thứ bảy, để xem chúng lệch theo hướng nào.

Chính những lần quay lại đó, chứ không phải những buổi nghiệm thu, là thứ dạy chúng tôi biết phải chừa lại bao nhiêu biên an toàn ngay từ trên bản vẽ.