Cart
Continue shopping
Go to cart

Hệ âm thanh cứ ù nền, tôi đã chỉnh đủ cách mà vẫn không hết. Cái tiếng ù đó thật ra đến từ đâu?

Có một cái ngưỡng mà bất cứ ai làm âm thanh nghiêm túc đều chạm tới, và nó khiến người ta mất ngủ.

Đó là khi anh đã làm hết mọi thứ mà lẽ ra phải làm. Anh hạ gain xuống, tiếng ù vẫn còn. Anh đảo dây, đổi cổng, thay sợi cáp nghi ngờ bằng sợi tốt hơn. Vẫn còn. Anh tắt bớt thiết bị để cô lập, rút từng thứ ra một để tìm thủ phạm. Vẫn cái tiếng ù nền đó, đều đều, lì lợm, không lớn tới mức hỏng buổi diễn nhưng đủ để một đôi tai tinh không bao giờ thật sự yên.

Rồi anh bắt đầu nghi ngờ tay nghề của chính mình. Vì trên lý thuyết anh đã làm đúng hết. Vậy tại sao nó vẫn ở đó.

Tôi viết bài này cho đúng khoảnh khắc đó. Bởi vì trong rất nhiều trường hợp, tiếng ù còn lại sau khi anh đã làm đúng mọi thứ trong sách vở không phải lỗi tay nghề. Nó là dấu hiệu cho thấy anh đang tìm ở nhầm tầng. Cái tiếng ù cứng đầu nhất thường không sinh ra trong đường tín hiệu. Nó bò vào từ đường nguồn.

Vì sao đường tín hiệu luôn bị nghi oan trước

Phản xạ của mọi người làm âm thanh là truy theo đường tín hiệu, và điều đó hợp lý, vì phần lớn tiếng ù đúng là từ đó mà ra. Dây tín hiệu bắt nhiễu, đấu đất sai tạo thành vòng lặp, cáp đi cạnh nguồn nhiễu. Những nguyên nhân này có thật, và một người có nghề xử lý chúng gần như theo bản năng.

Nhưng chính vì xử lý chúng theo bản năng, khi làm xong hết mà tiếng ù vẫn còn, người ta dễ mắc kẹt. Vì cả kho công cụ trong đầu đã dùng hết. Đảo pha, nhấc đất, cách ly tín hiệu, dùng biến áp cách ly cho đường tín hiệu. Hết bài. Mà nó vẫn ù.

Chỗ mắc kẹt này gần như luôn có chung một nguyên nhân: người ta đã soi rất kỹ cái tín hiệu chạy vào thiết bị, mà quên soi cái dòng điện đang nuôi chính thiết bị đó.

Cái tiếng ù đi cửa sau

Một thiết bị âm thanh có hai đường vào, không phải một. Đường thứ nhất là tín hiệu, cái mà anh chăm chút. Đường thứ hai là nguồn điện, cái mà hầu hết mọi người mặc định là cứ có điện thì thôi, không nghĩ tới.

Nhưng dòng điện nuôi thiết bị không sạch như anh tưởng. Nó mang theo đủ thứ nhiễu bẩn tích tụ từ khắp tòa nhà: nhiễu từ đèn, từ các bộ nguồn xung của hằng hà thiết bị số, từ những con tải bật tắt ở đâu đó. Cái mớ nhiễu này chạy trên đường nguồn và len vào bên trong thiết bị âm thanh qua chính bộ nguồn của nó.

Vấn đề là ở chỗ: bên trong một thiết bị âm thanh, đường nguồn và đường tín hiệu không sống tách biệt hoàn toàn. Chúng chia sẻ những điểm chung, nhất là điểm đất chung. Và khi nhiễu bẩn từ đường nguồn dội vào cái điểm chung đó, nó rỉ sang đường tín hiệu, cộng thẳng vào âm thanh mà anh nghe. Nó thành tiếng ù nền.

Đây là lý do vì sao anh đảo dây tín hiệu mãi mà không hết. Vì con đường mà tiếng ù này đi vào không phải đường tín hiệu. Nó đi cửa sau, cửa nguồn. Anh đang gia cố cửa trước trong khi kẻ quấy rối đã vào bằng lối sau từ lâu.

Một dấu hiệu để phân biệt

Có một cách thô để đoán mình đang gặp loại ù nào, dù nó không tuyệt đối.

Nếu tiếng ù thay đổi rõ theo việc anh cắm rút dây tín hiệu, đụng vào chiết áp, hay di chuyển cáp, khả năng cao nó thuộc về đường tín hiệu, và anh xử lý được bằng những công cụ quen thuộc.

Nhưng nếu tiếng ù nền cứ trơ ra bất kể anh làm gì với phần tín hiệu, nếu nó có mặt cả khi anh đã rút gần hết mọi thứ chỉ để lại thiết bị và loa, nếu nó đều đặn và lì như một cái nền không ai mời mà cứ ở đó, thì rất đáng ngờ rằng nó đang đi vào từ đường nguồn. Lúc đó, mọi nỗ lực tiếp theo trên đường tín hiệu sẽ chỉ khiến anh mệt thêm mà không dứt được gốc.

Vì sao "mua cục lọc điện" chưa chắc giải quyết

Tới đây nhiều người nghĩ tới việc mua một thiết bị lọc nguồn cắm vào cho xong. Đôi khi may mắn thì đỡ. Nhưng thường thì kết quả nửa vời, và lý do rất đáng để hiểu.

Nhiễu trên đường nguồn không phải một loại. Nó có nhiều dải, nhiều kiểu, đến từ nhiều nguồn khác nhau, và mỗi kiểu cần một cách xử lý khác nhau. Một thiết bị lọc làm tốt ở dải này có thể gần như vô dụng ở dải kia. Cắm một cục lọc chọn đại vào một hệ mà không biết mình đang cần trị đúng loại nhiễu nào thì cũng như uống một loại thuốc cho một cơn đau chưa được chẩn đoán: có thể trúng, mà phần nhiều là không.

Chưa kể, trong âm thanh chuyên nghiệp, cách các thiết bị được nối đất và cấp nguồn tương quan với nhau quan trọng không kém bản thân việc lọc. Cùng một bộ thiết bị, cách dựng nền nguồn và điểm đất khác nhau cho ra hai kết quả khác hẳn về độ sạch. Đây là phần mà kinh nghiệm âm thanh và hiểu biết về điện phải gặp nhau, và cũng là phần mà một món đồ mua sẵn không tự làm thay anh được.

Vậy hướng đúng là gì

Hướng đúng bắt đầu bằng việc thừa nhận rằng tiếng ù cứng đầu là một bài toán hai tầng, tín hiệu và nguồn, và anh có lẽ đã giải rất tốt tầng thứ nhất rồi.

Việc còn lại là xử lý tầng nguồn một cách có chẩn đoán, không phải theo kiểu thử vận may. Nghĩa là nhìn xem dòng điện nuôi hệ đang mang loại nhiễu nào, thiết bị đang được nối đất và cấp nguồn theo cấu trúc ra sao, rồi dựng một nền nguồn sạch và một cách đấu nối sao cho cái cửa sau kia được đóng lại, để nhiễu không còn đường rỉ sang tín hiệu.

Chúng tôi có cách làm sạch cái nền nguồn cho hệ âm thanh tới mức mà nhiều người vốn đã quen sống chung với một chút ù nền phải ngạc nhiên khi nghe cái nền im thật sự nó ra sao. Cách làm đó không nằm ở một thiết bị duy nhất, mà ở việc đọc đúng loại nhiễu và dựng đúng cấu trúc cho từng hệ, nên nó thay đổi tùy phòng, tùy dàn, tùy môi trường điện. Đó là phần chúng tôi làm cùng nhau khi ngồi trước một hệ cụ thể, không phải thứ kê sẵn được trong một bài viết.

Nếu anh đang ở đúng cái ngưỡng mất ngủ đó, đã làm đúng mọi thứ trên đường tín hiệu mà tiếng ù nền vẫn không chịu đi, thì rất có thể anh không làm sai gì cả. Anh chỉ mới đóng một trong hai cánh cửa. Một buổi ngồi lại để nghe cái nền đó và soi sang đường nguồn thường là thứ dứt được cái tiếng ù mà anh tưởng mình phải chấp nhận sống chung.

Related article