Âm thanh sân vườn và hồ bơi cho villa: quyết hạ tầng dây trước khi đổ bê tông

Vì sao dây ngoài trời hỏng, và hỏng ở đâu

Một sợi dây loa đặt trong phòng máy lạnh có thể sống hai mươi năm. Cũng sợi dây đó chôn dưới lớp đất ẩm cạnh hồ bơi, phơi nắng ở đoạn nổi lên chân loa, ngâm trong nước đọng mỗi mùa mưa Sài Gòn, tuổi thọ rơi xuống còn vài năm.

Ba tác nhân giết dây ngoài trời là nước, tia cực tím, và chu kỳ nóng lạnh. Nước thấm vào lõi làm đồng oxy hoá nhanh, điện trở tăng, tiếng yếu và đục dần. Tia cực tím làm giòn lớp vỏ nhựa thông thường, nứt ra rồi để nước vào. Nắng mưa xen kẽ khiến vỏ co giãn liên tục tới lúc gãy tại điểm uốn. Người dùng thường chỉ nhận ra khi một vùng loa đột nhiên câm, và lúc đó dây đã nằm sâu dưới sân lát đá.

Việc thứ hai: mối nối là điểm chết, đặt nó ở nơi sửa được

Chỗ nguy hiểm nhất của cả tuyến dây ngoài trời không phải đoạn dây, mà là chỗ nối. Nơi dây trong nhà gặp dây ra sân, nơi dây chính rẽ nhánh tới từng loa, mỗi mối nối là một điểm nước có thể xâm nhập.

Nguyên tắc là giảm số mối nối xuống mức tối thiểu, và mối nối bắt buộc phải có thì đặt trong hộp kín chống nước, ở vị trí tiếp cận được. Một mối nối giấu trong lòng đất dưới lối đi lát đá, khi hỏng, kéo theo việc bóc cả lối đi để tìm. Cùng mối nối đó đặt trong hộp kỹ thuật có nắp, việc sửa chỉ còn là mở nắp.

Đây là khác biệt giữa lắp cho xong và lắp để vận hành mười năm. Người đi dây nghĩ tới ngày bàn giao thì giấu hết mối nối cho đẹp. Người thiết kế hệ thống nghĩ tới năm thứ bảy thì đặt mối nối ở nơi năm thứ bảy còn với tới được.

Cái giá thật của việc quyết sai thời điểm

Chi phí một tuyến ống chờ lúc công trình còn thô là vài trăm nghìn tiền vật tư và công đặt cùng lúc với các hạng mục ngầm khác. Cùng tuyến đó làm lại sau khi sân đã hoàn thiện là đục đá, đào đất, đi lại đường, lát và trồng lại, cộng những ngày khu vườn thành công trường. Chênh lệch không phải vài lần, mà là hàng chục lần.

Vì vậy câu hỏi đúng cho âm thanh ngoài trời không phải “chọn loa và dây nào”, mà “bản vẽ cảnh quan đã tính tuyến âm thanh chưa, và ống chờ đã nằm trong danh mục hạng mục ngầm chưa”. Trả lời được hai câu đó lúc còn thô, phần thiết bị về sau chỉ là lắp vào hạ tầng đã sẵn sàng.

Nếu ngôi nhà đang trong giai đoạn thiết kế cảnh quan hoặc chuẩn bị thi công phần ngầm, việc đáng làm ngay là đưa tuyến âm thanh ngoài trời vào cùng bản vẽ cơ điện, trước khi mẻ bê tông đầu tiên được đổ. Đó là thời điểm duy nhất mọi thứ còn có thể quyết mà không phải phá.