Cart
Continue shopping
Go to cart

Cách âm, tiêu âm, che âm

Ba khái niệm khác nhau, và vì sao chi tiền nhầm chỗ là chuyện rất dễ xảy ra

Có một tình huống lặp đi lặp lại ở nhiều văn phòng. Ai đó phàn nàn ồn quá, không tập trung được. Người phụ trách cơ sở vật chất đi hỏi, được tư vấn dán tấm tiêu âm. Một khoản tiền được duyệt, thợ tới, trần và tường phủ kín vật liệu. Vài tuần sau, mọi người vẫn nghe rõ đồng nghiệp bàn bên gọi điện, vẫn bị câu chuyện ở góc phòng kéo mất mạch làm việc.

Lúc đó câu hỏi đổi giọng. Không còn là làm sao cho hết ồn, mà là mình vừa bỏ mấy chục triệu để làm gì. Có người bắt đầu nghĩ hay là bị tư vấn sai, hay là bị lừa.

Phần lớn trường hợp, không ai lừa ai cả. Vấn đề nằm ở một chỗ ít người để ý: trong tiếng Việt lẫn trong cách nói hằng ngày, ba việc hoàn toàn khác nhau lại hay bị gọi chung thành một. Cách âm, tiêu âm, che âm nghe na ná, ai cũng tưởng là mua cái nào cũng bớt ồn. Thực tế mỗi cái giải quyết một loại vấn đề riêng, và dùng nhầm thì tiền vẫn mất mà cảm giác khó chịu vẫn còn nguyên.

Hai thứ mà gần như ai cũng lẫn: cách âm và tiêu âm

Bắt đầu từ hai khái niệm bị nhầm nhiều nhất, vì chúng đứng gần nhau và cùng liên quan tới vật liệu, tới xây dựng.

Cách âm là ngăn âm thanh đi xuyên qua một ranh giới. Tiếng ồn từ đường phố lọt vào phòng, tiếng nhạc từ phòng này sang phòng kia, tiếng máy lạnh ngoài trời vọng vào. Muốn chặn những thứ đó, người ta cần khối lượng và độ kín: tường dày, cửa nặng, kính hộp nhiều lớp, xử lý khe hở. Nói ngắn gọn, cách âm là dựng một bức tường đủ chắc để âm không chui qua được.

Tiêu âm thì khác hẳn về mục đích. Nó không ngăn âm đi qua tường, mà xử lý âm đang dội qua dội lại bên trong một căn phòng. Một hội trường trần cao, tường kính, sàn cứng sẽ bị vang, tiếng nói bị nhòe, nghe câu được câu mất. Dán tấm tiêu âm, treo vật liệu hút âm là để triệt bớt tiếng vang đó, cho âm trong phòng gọn và rõ lại. Tiêu âm làm cho căn phòng bớt ồn ào lộn xộn từ chính tiếng của nó.

Thấy chỗ khác nhau chưa. Một cái xử lý âm đi xuyên biên giới, một cái xử lý âm nảy trong nhà. Chi tiền cho tiêu âm mà vấn đề thật là hàng xóm ồn thì không giải quyết được gì. Ngược lại cũng vậy.

Cách âm chặn âm đi xuyên tường. Tiêu âm dẹp tiếng vang trong phòng. Đó là hai bài toán khác nhau, không thay thế cho nhau.

Vậy tại sao dán tiêu âm khắp nơi rồi mà vẫn nghe rõ tiếng nói chuyện?

Đây mới là mấu chốt, và cũng là chỗ khiến nhiều người ức chế nhất. Họ đã làm tiêu âm rồi, phòng đã bớt vang rồi, mà vẫn bị tiếng đồng nghiệp làm phiền. Lý do là loại vấn đề họ đang gặp không thuộc về cách âm, cũng không thuộc về tiêu âm.

Trong một văn phòng mở, thứ gây mất tập trung nhất không phải tiếng vang, cũng không phải tiếng ồn từ ngoài vào. Đó là giọng nói của chính những người ngồi cùng không gian. Và trớ trêu là tiêu âm còn làm chuyện này rõ hơn. Khi bạn hút hết tiếng vang, căn phòng trở nên yên tĩnh hơn, và trong sự yên tĩnh đó một giọng nói ở xa lại càng nổi bật, càng nghe rõ từng chữ, vì không còn nền âm nào che bớt nó đi nữa.

Nói cách khác, làm phòng yên tĩnh hơn đôi khi lại khiến người ta dễ bị phân tâm hơn. Nghe ngược đời, nhưng đó là lý do vì sao dán mút khắp trần tường xong mà vẫn không yên.

Lớp thứ ba mà ít ai nhắc tới: che âm

Đến đây mới xuất hiện khái niệm thứ ba, cái mà hầu hết mọi người chưa từng nghe tên khi đi tìm cách trị ồn.

Che âm không ngăn âm, cũng không hút âm. Nó phủ thêm vào không gian một lớp âm nền rất nhẹ, đều và trung tính, được thiết kế riêng theo dải tần của giọng nói con người. Lớp nền này không to, không gây chú ý, phần lớn người trong phòng sau một lúc còn không nhận ra nó tồn tại. Nhưng nó nâng cái ngưỡng nền âm của căn phòng lên vừa đủ, để một giọng nói ở cách vài mét không còn tách bạch trên nền im lặng nữa, và tai bạn thôi bị nó kéo đi.

Hình dung dễ nhất là những vì sao. Ban đêm trời tối, một ngọn nến ở xa cũng thấy rõ. Ban ngày, chính ngọn nến đó biến mất, không phải vì nó tắt, mà vì cả bầu trời đã sáng đều lên. Che âm làm đúng việc đó với tiếng nói: không dập tắt giọng nói, chỉ làm nó chìm vào một nền âm dễ chịu để nó không còn chọc vào sự tập trung của bạn.

Loại vấn đề mà cách âm và tiêu âm bó tay, tức là sự riêng tư của giọng nói và sự phân tâm trong không gian mở, chính là loại vấn đề mà che âm sinh ra để giải.

Ba việc khác nhau, và vì sao phải gọi đúng tên

Gộp lại cho dễ nhớ. Nếu vấn đề là âm từ bên ngoài lọt vào hoặc từ phòng này sang phòng khác, đó là bài toán cách âm, cần đến khối lượng và độ kín. Nếu vấn đề là phòng bị vang, tiếng nói bị nhòe khó nghe, đó là bài toán tiêu âm. Còn nếu vấn đề là ngồi trong cùng một không gian mà cứ nghe rõ chuyện của nhau, mất riêng tư, mất tập trung, thì tường và mút không cứu được, đó là lúc cần tới che âm.

Thực tế một không gian tốt thường cần nhiều hơn một lớp. Một sàn văn phòng có thể vừa phải xử lý tiếng vang, vừa phải chặn tiếng từ phòng họp lọt ra, vừa phải phủ nền che âm cho khu làm việc mở. Ba lớp này không loại trừ nhau, chúng bổ sung cho nhau, mỗi lớp gánh một phần việc.

Điều quan trọng là đừng mua một lớp để mong nó làm việc của lớp khác. Đó là lúc tiền ra đi mà kết quả không tới. Và đây cũng là chỗ tách bạch giữa một bên chỉ bán và lắp vật liệu, với một bên ngồi xuống nghe kỹ vấn đề thật của không gian rồi mới nói nên dùng lớp nào, liều lượng ra sao. Chẩn đoán đúng bệnh trước, rồi mới kê thuốc. Trong âm học cũng vậy.

Sai lầm tốn kém nhất không phải chọn sai sản phẩm, mà là chưa gọi đúng tên vấn đề đã vội chi tiền.

Nếu bạn đang ở đúng tình huống đầu bài, đã làm một thứ gì đó cho căn phòng mà vẫn thấy không ổn, thì bước hợp lý không phải là mua thêm cho nhiều. Bước hợp lý là xác định lại xem thứ đang làm phiền mình thuộc loại nào trong ba loại trên. Gọi đúng tên vấn đề, phân nửa lời giải đã nằm ngay ở đó.

Related article