Micro hội thảo bị hú: vì sao anh đã thử hết mọi cách mà nó vẫn hú
Tiếng hú không phải một sự cố. Nó là một phép đo. Và phần lớn cách chữa hú chỉ làm hệ thống ngừng nói ra kết quả của phép đo đó.
Nếu anh đang đọc bài này, khả năng cao anh đã làm hết những việc mà mọi người bảo anh làm.
Anh đã vặn nhỏ âm lượng xuống. Anh đã nhờ kỹ thuật viên cắt vài dải tần bằng bộ chỉnh âm. Có thể anh đã mua thêm một thiết bị chống hú. Có thể anh đã bảo mọi người ngồi gần micro hơn.
Và nó vẫn hú. Có khi hết vài tuần rồi lại hú. Có khi hú chỗ khác.
Vậy nên bài này sẽ không lặp lại danh sách đó cho anh. Anh đã thử rồi.
Bài này trả lời câu hỏi mà anh thực sự đang hỏi: vì sao làm đúng mọi thứ mà nó vẫn hú?
Tiếng hú không phải một trục trặc của hệ thống. Nó là hệ thống đang báo cho anh biết rằng anh đã dùng hết biên an toàn. Phần lớn các cách chữa hú không tạo thêm biên an toàn. Chúng chỉ làm hệ thống ngừng báo.
Đó là lý do chữa xong nó vẫn quay lại.
Anh không sửa được cái nguyên nhân. Anh chỉ bịt miệng cái đồng hồ đo.
Nó là một vòng lặp, và nó rất đơn giản.
Micro thu tiếng người nói. Hệ thống khuếch đại lên. Loa phát ra. Một phần âm thanh từ loa đó quay ngược lại và lọt vào chính chiếc micro kia. Micro thu lần nữa. Khuếch đại lần nữa. Loa phát lần nữa.
Mỗi vòng như vậy, âm thanh đi qua bộ khuếch đại một lần.
Nếu sau mỗi vòng, âm thanh quay lại micro nhỏ hơn lúc nó vừa ra khỏi loa, thì vòng lặp yếu dần rồi tắt. Không có gì xảy ra.
Nếu sau mỗi vòng, nó quay lại to bằng hoặc to hơn, thì vòng lặp tự nuôi chính nó. To dần. To dần. Và trong chưa tới một giây, cả hội trường nghe thấy tiếng rít.
Ranh giới giữa hai trường hợp đó không phải một trạng thái. Nó là một điểm. Hệ thống của anh đang chạy cách cái điểm đó bao xa, chính là biên an toàn của anh. Và không có đồng hồ nào trên bàn điều khiển hiển thị con số đó.
Đây là câu hỏi mà rất nhiều người hỏi, và nó có một câu trả lời rất cụ thể.
Nó không hú vào ngày nghiệm thu. Nó hú vào ngày hội trường đông người, vào lúc có ai đó cầm micro đi ra giữa phòng, vào lúc mở thêm vài chiếc micro cùng lúc, vào lúc chủ trì nói to hơn bình thường vì có lãnh đạo dự.
Tất cả những thứ đó đều làm cùng một việc: chúng ăn vào biên an toàn.
Một hệ thống có biên an toàn rộng thì những thay đổi đó chỉ làm nó tiến gần điểm hú hơn một chút, và nó vẫn không hú.
Một hệ thống đang chạy sát ngưỡng thì chỉ cần một trong những thay đổi đó là đủ.
Ngày nghiệm thu, một hệ thống có biên an toàn rộng và một hệ thống chạy sát ngưỡng trông giống hệt nhau. Cả hai đều không hú. Sự khác biệt chỉ hiện ra vào cái ngày quan trọng nhất.
Và đây là phần mà rất ít nơi nói ra đầy đủ.
MỘT: CỰ LY TỪ MIỆNG NGƯỜI NÓI TỚI MICRO
Đây là yếu tố mạnh nhất, và mạnh hơn tất cả những thứ còn lại cộng lại.
Lý do nằm ở một định luật vật lý rất lạnh lùng. Cường độ âm thanh giảm theo bình phương khoảng cách. Nói đơn giản: khi anh đưa micro ra xa gấp đôi, tín hiệu giọng nói mà nó thu được yếu đi bốn lần.
Nhưng tiếng loa vọng lại thì gần như không đổi, vì loa ở xa và một chút xê dịch không ảnh hưởng nhiều tới nó.
Nghĩa là mỗi centimet anh đưa micro ra xa, anh đang đồng thời làm hai việc: làm giọng người nói yếu đi, và giữ nguyên tiếng loa vọng lại. Tỷ lệ giữa hai thứ đó chính là biên an toàn của anh, và nó đang xấu đi rất nhanh.
Đó là lý do vì sao mọi tài liệu đều bảo để micro sát miệng. Không phải vì nghe rõ hơn. Vì đó là cách rẻ nhất để mua biên an toàn.
Và đó cũng là lý do vì sao trong nhiều phòng họp Việt Nam, người chủ trì phải chồm người về phía trước để nói. Không ai muốn ngồi như vậy. Nhưng hệ thống không cho họ lựa chọn nào khác.
HAI: VỊ TRÍ LOA SO VỚI MICRO
Một chiếc micro không thu đều từ mọi hướng. Phần lớn micro hội thảo thu mạnh ở phía trước và yếu ở phía sau.
Nếu loa được đặt ở đúng vùng mà micro thu yếu nhất, thì lượng âm thanh quay ngược vào micro giảm đi đáng kể. Nếu loa nằm ngay trong vùng micro thu mạnh, thì vòng lặp được nuôi rất tốt.
Đây là một quyết định gần như miễn phí, và nó được đưa ra trên bản vẽ, trước khi ai mua thiết bị.
Sau khi trần đã đóng và loa đã lắp, việc sửa nó nghĩa là khoan lại trần.
BA: ĐẶC TÍNH ÂM HỌC CỦA CĂN PHÒNG
Trong một căn phòng có nhiều bề mặt cứng, kính, đá, thạch cao phẳng, âm thanh từ loa không đi thẳng ra rồi biến mất. Nó dội qua dội lại nhiều lần trước khi tắt.
Mỗi lần dội là một lần nó có cơ hội đi vào micro.
Nghĩa là trong một phòng vang, chiếc micro của anh không chỉ nghe tiếng loa một lần. Nó nghe tiếng loa nhiều lần, từ nhiều hướng, với nhiều độ trễ khác nhau.
Căn phòng đang tiếp tay cho vòng lặp.
Đây là chỗ mà mọi thiết bị đều bất lực. Anh có thể mua chiếc micro tốt nhất thế giới, và nó vẫn phải làm việc trong căn phòng mà anh đưa cho nó.
BỐN: SỐ MICRO MỞ CÙNG LÚC
Đây là yếu tố mà rất nhiều người không biết, và nó gây bất ngờ.
Mỗi chiếc micro đang mở là một đường vòng lặp riêng. Mở càng nhiều micro, càng nhiều đường cho âm thanh quay lại.
Có một quy luật đã được biết tới từ lâu trong ngành: mỗi khi anh nhân đôi số micro mở đồng thời, anh mất đi một phần biên an toàn. Nghĩa là một hệ thống chạy êm với bốn micro mở có thể bắt đầu hú với tám micro mở, dù không có gì khác thay đổi.
Đó là lý do các hệ thống hội thảo chuyên nghiệp đều có chức năng giới hạn số micro mở cùng lúc. Không phải để quản lý trật tự phát biểu. Là để bảo vệ biên an toàn.
Với bốn yếu tố trên trong đầu, hãy xem lại những gì anh đã làm.
Nhìn vào cột bên phải.
Ba việc đầu tiên, tức là ba việc mà hầu hết mọi người làm trước tiên, đều không tạo thêm biên an toàn. Chúng chỉ làm hệ thống ngừng biểu hiện triệu chứng.
Bốn việc còn lại thì có. Và không việc nào trong bốn việc đó là mua thêm thiết bị.
Nếu vấn đề của anh là thiếu biên an toàn, thì không có thiết bị nào giải quyết được nó. Vì biên an toàn không phải một thứ bán trong catalogue. Nó là kết quả của hình học, của vật liệu, và của những quyết định đã được đưa ra từ lâu.
Nếu hệ thống của anh đang hú, hãy làm theo thứ tự này. Nó đi từ rẻ nhất tới đắt nhất, và đó cũng là thứ tự từ hiệu quả nhất tới ít hiệu quả nhất.
BƯỚC MỘT, MIỄN PHÍ
Đếm xem có bao nhiêu micro đang mở cùng lúc trong lúc hú. Nếu con số đó lớn hơn số người thực sự đang nói, anh vừa tìm ra một phần vấn đề.
BƯỚC HAI, GẦN NHƯ MIỄN PHÍ
Nhìn xem loa đang ở đâu so với micro. Nếu có chiếc loa nào nằm ngay phía trước hướng thu của micro, đó là chỗ đang nuôi vòng lặp mạnh nhất.
BƯỚC BA, RẺ
Nhìn quanh phòng. Đếm bao nhiêu mét vuông bề mặt cứng: kính, đá, thạch cao phẳng, gỗ bóng. Rồi đếm bao nhiêu mét vuông bề mặt hút âm: rèm dày, thảm, ghế bọc nỉ, tấm tiêu âm.
Nếu tỷ lệ nghiêng hẳn về vế thứ nhất, căn phòng đang là đồng phạm.
BƯỚC BỐN, TỐN TIỀN NHƯNG ĐÚNG CHỖ
Xử lý âm học. Rèm dày hơn. Thảm. Tấm tiêu âm ở đúng những bề mặt đang phản xạ mạnh nhất.
Việc này không hào nhoáng. Nó không có đèn LED nhấp nháy. Nhưng nó là thứ duy nhất tạo ra biên an toàn bền vững, và nó bảo vệ anh trong mười năm chứ không phải trong một buổi họp.
BƯỚC NĂM, VÀ CHỈ SAU KHI ĐÃ LÀM BỐN BƯỚC TRÊN
Bây giờ mới tính tới thiết bị.
Vì nếu anh mua thiết bị trước, anh đang trả tiền để bù cho một vấn đề mà lẽ ra có thể sửa gần như miễn phí. Và anh sẽ phải trả lại lần nữa vào lần sau.
Mọi thứ ở trên đều tra cứu được. Chúng tôi không phát minh ra chúng, và cũng không ai phát minh ra chúng. Một kỹ sư âm thanh có nghề nào cũng biết cả bốn yếu tố đó.
Nhưng có một khoảng cách giữa việc biết và việc làm được.
Bốn yếu tố kia không độc lập với nhau. Chúng đánh đổi lẫn nhau.
Kéo micro lại gần thì biên an toàn tăng, nhưng người chủ trì phải cúi xuống, và trong một buổi họp trang trọng thì đó là điều không ai muốn.
Dời loa ra xa vùng thu của micro thì biên an toàn tăng, nhưng người ngồi cuối phòng có thể nghe kém hơn.
Bọc phòng bằng vật liệu hút âm thì biên an toàn tăng, nhưng nếu hút quá tay thì căn phòng trở nên chết, tiếng nói khô, và ngồi lâu rất mệt.
Giới hạn số micro mở thì biên an toàn tăng, nhưng một cuộc họp cần tranh luận sẽ trở nên gò bó.
Cái khó chưa bao giờ là biết bốn yếu tố đó. Cái khó là biết trong CĂN PHÒNG NÀY, với cái trần này, với bàn chủ toạ đặt ở đây, thì nhường ở đâu và giữ ở đâu, để cuối cùng đại biểu vẫn ngồi thẳng lưng nói bình thường mà micro vẫn thu được, và hệ thống vẫn còn dư biên an toàn vào cái ngày hội trường kín chỗ.
Đó là một phán đoán, không phải một công thức. Nó không tra được và không mô phỏng được.
Chúng tôi có một cách phối các kỹ thuật đó theo nhiều tầng, và nó cho phép micro thu được ở cự ly xa hơn đáng kể so với thông lệ, trong khi vẫn giữ nguyên biên an toàn khi phòng đầy người. Nghĩa là người chủ trì không phải cúi xuống micro.
Chúng tôi không chứng minh điều đó bằng bản vẽ hay bằng thông số catalogue. Chúng tôi có ghi hình thực tế tại công trình, với micro thật, trong phòng thật.
Cách phối cụ thể thì không nằm trong bài viết này. Không phải vì nó là bí mật ghê gớm. Mà vì nó không phải một thứ viết ra được. Nó chỉ tồn tại khi có một người đứng trong một căn phòng cụ thể và quyết định.
Lần tới khi hệ thống hú, đừng vặn nhỏ xuống ngay.
Hãy dừng lại ba giây và ghi lại bốn thứ: lúc đó có bao nhiêu micro đang mở, người nói đang cách micro bao xa, phòng có bao nhiêu người, và loa gần nhất đang ở hướng nào so với micro đó.
Bốn con số đó nói cho anh biết nhiều hơn bất kỳ thiết bị nào anh sắp mua.
Và nếu anh muốn biết căn phòng của mình đang còn bao nhiêu biên an toàn, và vì sao nó lại ít tới vậy, hãy gửi cho chúng tôi mặt bằng phòng họp cùng vị trí loa và micro hiện tại. Câu trả lời sẽ cho anh biết vấn đề nằm ở thiết bị hay nằm ở căn phòng, trước khi anh tiêu thêm một đồng nào.
