Micro hội thảo bị hú: vì sao xử mãi không dứt, và ai thật sự có lỗi

Câu trả lời không nằm ở cái micro. Nó nằm ở một phép tính mà gần như không ai trình bày với người ký duyệt.

 

Hãy để ý một chi tiết trong phòng họp của bạn, chi tiết mà mọi người đã quen tới mức không còn nhìn thấy nữa.

Khi một đại biểu phát biểu, họ chồm người về phía trước. Không nhiều, chỉ vài chục centimet. Họ nghiêng vào gần micro, nói xong thì ngả lưng ra ghế. Người kế tiếp cũng vậy. Cả phòng, suốt cuộc họp, ai cũng lặp lại động tác đó.

Không ai bảo họ phải làm thế. Không có dòng nào trong quy chế họp yêu cầu điều đó. Họ làm vì bản năng, vì họ đã học được, sau vài lần bị nhắc lại, rằng ngồi thẳng lưng thì tiếng của mình không ra tới loa.

Cái động tác chồm người đó chính là hoá đơn. Nó là số tiền mà căn phòng của bạn đang trả, mỗi ngày, cho một vấn đề chưa ai giải quyết.

Và nó cùng gốc với tiếng hú.

Tiếng hú không phải lỗi của thiết bị. Nhưng cũng không phải lỗi của ai cả, và đó mới là vấn đề

Gần như mọi cuộc trao đổi về tiếng hú đều bắt đầu sai từ câu hỏi đầu tiên. Người ta hỏi: micro nào chống hú tốt? Thiết bị nào có bộ khử hú?

Câu hỏi đó dẫn thẳng vào ngõ cụt, và thị trường rất sẵn lòng bán cho bạn lối vào ngõ cụt ấy: một thiết bị chống hú gắn thêm, một bộ xử lý số, một dòng micro cao cấp hơn. Bạn duyệt chi. Vài tháng sau, giữa một buổi làm việc quan trọng, nó lại hú.

Bởi vì tiếng hú không phải là thuộc tính của thiết bị. Nó là thuộc tính của một vòng khép kín gồm ba thứ: cái micro, cái loa, và căn phòng nằm giữa chúng. Đổi một thiết bị mà giữ nguyên hai thứ còn lại thì bạn chưa đụng tới nguyên nhân.

Nói cách khác: cùng một hệ thống, cùng một mã thiết bị, lắp ở phòng này chạy êm, lắp ở phòng kia hú. Điều này xảy ra hàng ngày, và nó là bằng chứng đủ mạnh để bác bỏ toàn bộ cách đặt vấn đề theo hướng thiết bị.

Nếu tiếng hú do thiết bị gây ra, thì cùng một thiết bị phải hú ở mọi nơi. Thực tế không như vậy. Vậy biến số nằm ở đâu, nếu không phải ở căn phòng?

Phép tính mà không ai trình bày với người ký duyệt

Đây là phần cốt lõi, và tôi sẽ trình bày nó không kèm công thức, vì bạn không cần công thức. Bạn cần hiểu hệ quả.

Âm thanh yếu đi rất nhanh theo khoảng cách, và tốc độ yếu đi đó không phải là tuyến tính. Nó khắc nghiệt hơn nhiều so với trực giác thông thường.

Khi người nói cách micro 20cm, micro nhận được một tín hiệu rất mạnh. Hệ thống chỉ cần khuếch đại nhẹ là đủ nghe khắp phòng. Biên độ an toàn còn rộng, tiếng hú còn xa.

Bây giờ người đó ngồi thẳng lưng, khoảng cách thành 160cm. Gấp tám lần. Nhưng tín hiệu tới micro không yếu đi tám lần. Nó yếu đi khoảng sáu mươi tư lần.

Để bù lại, hệ thống phải khuếch đại mạnh hơn sáu mươi tư lần. Và mỗi lần bạn vặn thêm độ khuếch đại, bạn kéo cả hệ thống lại gần ngưỡng hú hơn một bước.

Đến đây thì mọi thứ sáng ra.

Người kỹ thuật đứng trước một thế lưỡng nan mà họ không thể thắng. Muốn đại biểu ngồi thẳng lưng vẫn nghe rõ, họ phải tăng độ khuếch đại. Tăng độ khuếch đại thì hú. Sợ hú thì họ hạ độ khuếch đại xuống. Hạ xuống thì đại biểu phải chồm người về phía trước mới nói được.

Họ chọn cách thứ hai. Gần như luôn luôn. Vì một cuộc họp mà mọi người phải cúi gần micro thì chỉ là bất tiện, còn một cuộc họp bị hú giữa lúc lãnh đạo phát biểu thì là sự cố.

Vậy nên khi bạn nhìn thấy cả phòng chồm người về phía trước, bạn không đang nhìn một thói quen. Bạn đang nhìn dấu vết của một sự đầu hàng kỹ thuật đã diễn ra trước đó, có thể từ ngày nghiệm thu, và không ai báo cáo lên cho bạn.

Căn phòng của bạn đang làm việc chống lại bạn như thế nào

Nếu tiếng hú là một vòng khép kín giữa micro, loa và căn phòng, thì căn phòng chính là mắt xích mà không ai chịu trách nhiệm.

Kiến trúc sư thiết kế nó để đẹp. Nhà thầu xây dựng thi công nó để đúng bản vẽ. Nhà thầu âm thanh vào sau cùng, khi mọi thứ đã cố định, và được yêu cầu làm cho nó nghe rõ.

Ba thứ trong phòng làm tiếng hú tới sớm hơn

Bề mặt phản xạ. Kính, đá, thạch cao phẳng, gỗ đánh bóng. Âm thanh từ loa dội vào chúng rồi quay ngược lại micro. Vòng khép kín được rút ngắn, ngưỡng hú tới sớm hơn.

Vị trí loa so với micro. Đây là biến số mà kiến trúc thường quyết định trước, vì lý do thẩm mỹ, và quyết định đó ràng buộc toàn bộ phần còn lại.

Độ ồn nền. Điều hoà, quạt hút, đèn. Ồn nền càng cao, hệ thống càng phải khuếch đại mạnh để tiếng nói nổi lên trên nó. Lại một bước nữa về phía ngưỡng hú.

Ba thứ này được quyết định xong từ lâu, trước khi ai nhắc tới micro. Và đó là lý do vì sao một hệ thống tốt lắp vào một căn phòng chưa được tính đến âm học vẫn có thể hú.

Vậy có làm gì được không, khi phòng đã xây xong rồi

Có. Và đây là chỗ tôi phải trung thực với bạn, kể cả khi sự trung thực đó không có lợi cho bên bán hàng.

Không phải phòng nào cũng cứu được bằng thiết bị. Có những căn phòng mà cách xử lý đúng đắn nhất là chạm vào phần hoàn thiện: một mảng tiêu âm ở đúng chỗ, một thay đổi nhỏ về vị trí loa. Nếu ai đó nói với bạn rằng chỉ cần mua thêm thiết bị là xong, trong mọi trường hợp, không có ngoại lệ, thì họ đang bán hàng, không phải đang tư vấn.

Nhưng phần lớn phòng thì cứu được. Và cứu được tới mức nào thì đo bằng một con số duy nhất: cự ly thu.

Cự ly thu là khoảng cách mà một người có thể ngồi cách micro và vẫn nói bình thường, không phải chồm tới, mà cả phòng vẫn nghe rõ, và hệ thống không hú.

Con số này là thước đo trung thực nhất về chất lượng của một hệ micro hội thảo, và gần như không ai công bố nó. Lý do dễ hiểu: nó phơi bày ra ngoài đúng cái điều mà không ai muốn nói.

Những con số của chúng tôi

Trong các phòng họp thông thường, chưa được xử lý âm học, kỹ thuật chống hú đa tầng mà Bá Hùng phát triển qua hai mươi ba năm cho phép đạt cự ly thu từ 50 đến 90cm, tuỳ vào chi tiết bên trong căn phòng đó.

Trong các không gian lớn đã được xử lý âm học đúng cách, phòng họp từ 80 tới 120 chỗ, hội trường từ 200 tới 500 chỗ, và những khán phòng trên 1000 chỗ, trần cao và thoáng, con số này chạm tới 160cm.

Tôi cần nói rõ hai điều về con số 160cm, vì nó rất dễ bị hiểu sai.

Thứ nhất, 160cm là trần kỹ thuật, không phải mặc định. Nó là điều kiện tốt nhất mà kỹ thuật này đạt tới, khi căn phòng hợp tác. Không ai nên hứa với bạn 160cm mà chưa bước vào phòng của bạn.

Thứ hai, và đây mới là điều quan trọng với bạn: bạn không cần 160cm. Một phòng họp bình thường chỉ cần đại biểu ngồi thẳng lưng nói được, tức là khoảng 50 tới 60cm. Điều mà một cái trần cao mang lại không phải là khoảng cách. Nó là biên an toàn.

Một hệ thống chỉ vừa đủ chạm ngưỡng yêu cầu là một hệ thống sẽ hú, vào một ngày phòng đông người hơn bình thường, hoặc một ngày điều hoà chạy to hơn. Một hệ thống có biên an toàn rộng thì không. Đó là toàn bộ khác biệt giữa một buổi lễ trôi chảy và một buổi lễ được nhớ mãi vì lý do sai.

Bạn nên yêu cầu điều gì, thay vì hỏi thiết bị nào tốt

Nếu bạn đang chuẩn bị đầu tư hoặc đang sống chung với một hệ thống hay hú, hãy đổi câu hỏi. Đừng hỏi nhà thầu về thiết bị. Hỏi họ ba câu này.

Cự ly thu trong căn phòng của tôi là bao nhiêu centimet? Nếu họ chưa từng nghĩ về câu hỏi này, họ sẽ lúng túng. Đó là thông tin có giá trị.

Anh có sẵn sàng chứng minh điều đó tại chỗ, trong phòng có người ngồi, không phải phòng trống, không phải phòng mẫu của anh? Một phòng trống không phản ánh gì cả. Người ngồi hấp thụ âm thanh, người ngồi tạo tiếng động, người ngồi làm thay đổi toàn bộ bài toán.

Nếu sau khi lắp đặt mà hệ vẫn hú, anh xử lý bằng cách nào, và ai chịu chi phí? Câu này phân loại nhà thầu nhanh hơn mọi bản thông số kỹ thuật.

Bộ ba câu hỏi này không phải là bẫy. Bạn nên đem nó đi hỏi mọi nhà thầu đang trên bàn của bạn, và bạn nên đem nó tới hỏi cả chúng tôi. Chúng tôi có ghi hình thực tế, quay trong phòng có người, và sẵn sàng trình ra.

Điều còn lại, sau khi đã bỏ đi mọi thứ không quan trọng

Tiếng hú không phải một sự cố ngẫu nhiên. Nó là hệ quả có thể tính trước của một chuỗi quyết định đã diễn ra từ trước khi thiết bị được đặt mua: hình dạng căn phòng, vật liệu hoàn thiện, vị trí loa, và cuối cùng, là biên an toàn mà người thiết kế hệ thống để lại, hoặc không để lại.

Bá Hùng không bán thiết bị chống hú. Chúng tôi kiến trúc một hệ thống trong đó tiếng hú không có chỗ để hình thành, và chúng tôi đo kết quả đó bằng một con số duy nhất mà bạn có thể tự kiểm chứng: khoảng cách mà đại biểu của bạn được phép ngồi thẳng lưng.

Cách chúng tôi đạt được nó là chuyện của hai mươi ba năm và của bàn tư vấn. Nhưng việc bạn được nhìn thấy kết quả trước khi ký thì không có gì phải giữ kín cả.

Nếu phòng họp của bạn đang hú, hoặc đại biểu vẫn đang phải chồm người về phía trước, hãy nói với chúng tôi kích thước phòng và vật liệu hoàn thiện. Chúng tôi sẽ nói cho bạn biết cự ly thu mà căn phòng đó có thể đạt tới, và nói thẳng nếu đó là một căn phòng cần chạm vào phần xây dựng chứ không phải phần thiết bị.