Đồng Hành Cùng Đơn Vị Thiết Kế Kiến Trúc

Khoảng trống ít ai muốn nhắc tới

Bạn vừa bàn giao một công trình đẹp. Kiến trúc đúng ý đồ, vật liệu chuẩn, ánh sáng đúng cảm xúc. Chủ đầu tư gật đầu trong buổi nghiệm thu.

Ba tháng sau có một cuộc gọi. Hội trường bị vang, micro hú khi đại biểu phát biểu, màn hình không nhận laptop của khách, bộ điều khiển rối tới mức nhân viên phải gọi kỹ thuật mỗi khi có sự kiện.

Không ai nói đó là lỗi thiết kế. Nhưng công trình mang tên bạn, và khi một căn phòng nghe tệ, người ta không nhớ cái trần đẹp. Người ta cũng không nói "hệ thống âm thanh chọn sai". Người ta nhớ công trình đó, và nhớ ai thiết kế nó.

Chuyện này không hiếm. Nó xảy ra khi phần âm học, AV và công nghệ tòa nhà chỉ được hỏi tới ở giai đoạn cuối, lúc mọi quyết định kiến trúc đã chốt và không đổi được nữa.

Giai đoạn ý tưởng và thiết kế sơ bộ

Ở giai đoạn sớm, chúng tôi cung cấp thông số tham chiếu cho những quyết định khó sửa về sau.

Đặc tính âm học của các phương án vật liệu hoàn thiện. Một câu hỏi kiến trúc sư hay đặt: "Nếu tôi làm trần thạch cao phẳng cho hội trường 500 chỗ này, thời gian hồi âm sẽ ra sao, có đủ cho hội nghị không?". Chúng tôi trả lời bằng tính toán ước lượng thời gian hồi âm theo thể tích và vật liệu, kèm các phương án vật liệu xử lý âm giữ được ý đồ thẩm mỹ, chứ không bằng một đề xuất thiết kế thay bạn.

Yêu cầu hạ tầng cho AV và IoT: vị trí và diện tích phòng kỹ thuật, tuyến gen cáp, nguồn điện sạch và tiếp địa, để bạn phối hợp với M&E từ đầu.

Nguyên tắc bố trí loa, màn hình, camera, micro, để khi vào thiết kế chi tiết, các vị trí này không phá đường nét không gian. Với không gian cần giấu thiết bị, chúng tôi đưa ra phương án âm thanh kiến trúc ngay từ bước này.

Giai đoạn thi công và bàn giao

Nếu chủ đầu tư mời Bá Hùng dự thầu công khai và chúng tôi trúng thầu hạng mục công nghệ, chúng tôi thi công theo đúng bản vẽ đã duyệt và hồ sơ trúng thầu. Không tự ý dời vị trí thiết bị. Không phát sinh hạng mục ngoài phạm vi.

Trước bàn giao, hệ thống được kiểm thử theo từng chức năng và chủ đầu tư nhận biên bản nghiệm thu kỹ thuật đầy đủ để đưa vào hồ sơ hoàn công.

Năm sai lầm chúng tôi gặp lặp lại

Phần này không nói về một dự án cụ thể nào. Đây là những kiểu sai chúng tôi thấy lặp đi lặp lại ở nhiều công trình tại Việt Nam trong hơn hai mươi năm làm nghề.

Tính ngân sách AV theo phần trăm ngân sách xây dựng. Cách tính này nhanh nhưng lệch. Một hội trường 300 chỗ ngân sách xây dựng khiêm tốn vẫn có thể cần hệ thống AV chất lượng cao nếu đó là nơi diễn ra các sự kiện quan trọng. Ngược lại, một không gian lớn và đắt tiền chưa chắc cần AV cao cấp nếu chỉ dùng cho việc hành chính. Ngân sách AV nên tính theo mục đích sử dụng và yêu cầu chuyên môn của từng không gian.

Chọn vật liệu trần và tường chỉ theo thẩm mỹ. Một mặt trần thạch cao phẳng, cứng và kín có thể đẩy thời gian hồi âm của hội trường vượt xa mức phù hợp cho lời nói. Khi phát hiện ra thì phòng đã hoàn thiện, xử lý lại rất tốn kém. Một câu hỏi âm học ba mươi phút ở giai đoạn sơ bộ tránh được toàn bộ chuyện đó.

Coi độ rõ của hệ thống thông báo là chuyện của thiết bị. Với hệ thống phát thanh sơ tán bằng giọng nói, các tiêu chuẩn quốc tế thường đặt ngưỡng chỉ số STI trung bình từ 0,50 trở lên và không điểm đo nào dưới 0,45. Chỉ số này là thuộc tính của cả căn phòng lẫn hệ thống, và phần lớn đã được quyết trên bản vẽ kiến trúc trước khi mua bất kỳ chiếc loa nào.

Bỏ qua phối hợp giữa AV và MEP. Loa âm trần cần khoảng trống phía trên để chạy đúng thông số. Camera hội nghị cần điểm nguồn và mạng đúng vị trí. Màn hình LED cần kết cấu chịu lực riêng. Khi các yêu cầu này không vào bản vẽ MEP từ đầu, thi công AV buộc phải thỏa hiệp, và người thấy rõ nhất sự méo mó của ý đồ ban đầu chính là kiến trúc sư.

Đào tạo người vận hành một buổi rồi để tài liệu trên bàn. Hệ thống AV hiện nay phức tạp hơn nhiều người nghĩ. Hệ thống tốt tới đâu cũng chạy kém nếu người dùng không thành thạo, và đó là lý do nhiều công trình bàn giao xong vẫn không phát huy đúng những gì đã được thiết kế.

Nếu dự án bạn đang thiết kế có dấu hiệu đi vào một trong các lối này, một cuộc trao đổi ba mươi phút có thể tiết kiệm nhiều tháng xử lý hậu quả. Các ghi chú kỹ thuật viết riêng cho kiến trúc sư được đăng thường xuyên tại Architect Hub.

Kinh nghiệm không nằm trong catalogue

Bá Hùng làm nghề từ năm 2003, qua hơn 500 công trình tại hơn 30 tỉnh thành: hội trường, khách sạn và khu nghỉ dưỡng, bệnh viện, trường đại học, tòa nhà văn phòng, không gian biểu diễn.

Mỗi loại không gian có ngôn ngữ kỹ thuật riêng. Một phòng họp hội đồng không thiết kế giống một nhà hát. Một phòng mổ có yêu cầu âm thanh khác hẳn một phòng hội thảo y khoa. Sảnh khách sạn cần một cảm xúc âm nhạc khác sảnh trung tâm thương mại.

Thứ kinh nghiệm đó không có trong catalogue thiết bị. Nó tích lại qua từng công trình, từng lần xử lý chỗ vênh giữa bản vẽ và thực tế thi công. Đó là thứ chúng tôi mang vào câu trả lời cho câu hỏi cụ thể của bạn, thay vì một danh sách thiết bị. Cách chúng tôi nghĩ về một không gian được viết kỹ hơn ở trang Tư Duy Kiến Trúc Giải Pháp.