











Loa âm trần, âm tường và loa tàng hình chọn cùng lúc với trần, tường, đèn: phủ đều, có tiếng trầm, bền với khí hậu nhiệt đới, nghe thử trước khi khoét.












BÁ HÙNG TECHNOLOGY
Tổng quan giải pháp
Âm thanh kiến trúc và loa tàng hình
Chiếc loa nên có mặt trên bản vẽ trần
Viết cho kiến trúc sư, nhà thiết kế nội thất và chủ đầu tư
2003
năm bắt đầu tích hợp hệ thống
500+
công trình tại hơn 30 tỉnh, thành
102+
đối tác trực tiếp tại G7 và châu Âu
ISO 9001
duy trì liên tục từ năm 2011
01Thứ mắt thấy
Bản phối cảnh có một cái trần sạch. Một hàng đèn âm chạy thẳng, một khe gió mảnh, phần còn lại phẳng như tờ giấy. Đến tuần hoàn thiện, cái trần ấy có thêm mười mấy lỗ tròn. Lỗ thì lệch hàng đèn nửa gang tay, lỗ thì sát miệng gió, có một lỗ nằm đúng chỗ người thiết kế cố tình để trống. Hỏi ai quyết vị trí thì không ai nhớ. Đội điện nhẹ nói làm theo bản vẽ, còn bản vẽ chỉ có những ký hiệu loa rải đều theo lưới ô vuông.
Chủ nhà thì gặp chuyện ấy muộn hơn. Đứng dưới loa thấy chói, ngồi ở góc sofa lại thấy hụt. Vài mùa nồm sau, một chiếc loa rè, và muốn thay nó thì phải mở trần.
Phần lớn công trình vẫn đón chiếc loa theo cách đó: một hạng mục điện nhẹ, đặt sau cùng, chọn theo đơn giá. Âm thanh kiến trúc đi theo hướng ngược lại. Loa được chọn và đặt cùng lúc với trần, tường và đèn, như một lớp hoàn thiện mà người ta cảm bằng tai. Ở mức cao nhất là loa tàng hình: loa gắn vào tường hoặc trần rồi được trát và sơn phủ lên, nhìn không thấy gì, tiếng phát xuyên qua lớp hoàn thiện. Bài này viết cho kiến trúc sư, nhà thiết kế nội thất và chủ đầu tư, để thấy lớp hoàn thiện ấy gồm những gì và cần chốt gì trên bản vẽ.
Câu hỏi này nên đặt trước cả chuyện loa nào hay. Có ba mức, mỗi phòng trong một công trình có thể chọn một mức khác nhau, và ngân sách cũng đi theo đúng ba mức ấy.
Mức thứ nhất là để lộ có chủ ý. Loa treo, loa gắn mặt tường, loa cột đứng trong những không gian mà thiết bị là một phần ngôn ngữ thiết kế, như một quầy bar phong cách công nghiệp. Chọn giữa giấu, lộ hay biến loa thành một món đồ thiết kế là chủ đề của bài Giấu Loa, Thiết Kế Loa, Hay Phô Loa.
Mức thứ hai là chìm phẳng mặt, nơi phần lớn công trình dừng lại. Loa nằm trong trần hoặc trong tường, mặt lưới sơn cùng màu bề mặt, viền rất mảnh hoặc không viền. Ở mức này, độ sạch của trần nằm ở vị trí đặt loa: lỗ khoét có cùng đường kính với đèn âm không, loa có nằm trên trục của lưới trần không, có tránh được miệng gió và đầu báo cháy không. Có những dòng loa cho phép xoay củ loa sau khi đã lắp, nên vị trí trên trần có thể chiều theo bố cục mà tiếng vẫn hướng về chỗ người ngồi. Trần mỏng có dòng loa mỏng riêng. Tường gạch trát vữa của nhà Việt Nam lại khác hẳn vách thạch cao của nhà Mỹ. Chuyện này có bài riêng: Tường Gạch Việt Nam Và Chiếc Loa Âm Tường.
02Mức tàng hình
Mức thứ ba là tàng hình. Bề mặt liền một mảng, không lỗ, không lưới. Với một sảnh ốp đá, một phòng khách trần vòm hay một không gian di sản, đây là cách gần nhất với việc có tiếng mà không thấy thiết bị. Nhưng nó có những giới hạn cần nói trước:
Chúng tôi nói rõ giới hạn
Vì vậy, với loa tàng hình, Bá Hùng cấu hình trọn bộ loa, ampli và xử lý tín hiệu của cùng nhà sản xuất, lắp đặt và hoàn thiện theo quy trình của hãng, có kỹ thuật của hãng hỗ trợ ở những bước quyết định.
Âm thanh kiến trúc hợp nhất với biệt thự, nhà phố cao cấp và penthouse, khách sạn và khu nghỉ dưỡng, căn mẫu của chủ đầu tư phát triển bất động sản, và không gian di sản nơi không được khoan đục tùy ý. Nhà hàng, trung tâm mua sắm, tòa nhà văn phòng dùng cùng những dòng loa ấy, thường đi kèm hệ đa vùng.
Phòng chiếu gia đình là một hạng mục thiết kế theo yêu cầu riêng, vì căn phòng quyết định phần lớn kết quả, chiếc loa chỉ đến sau.
03Thứ tai nghe
Dùng một nhà sản xuất cho gần hết các vị trí giúp tiếng các phòng đồng nhất và gom tài liệu kỹ thuật, phụ tùng về một đầu mối.
Số loa và khoảng cách giữa chúng nên tính theo chiều cao trần và chỗ người ngồi, không tính theo lưới ô vuông của bản vẽ điện nhẹ. Bá Hùng dùng phần mềm mô phỏng âm thanh để xem trước tiếng phủ tới đâu trong phòng, và có thể cho chủ đầu tư nghe thử trước khi khoét lỗ đầu tiên. Bài Khi Đơn Vị Tư Vấn Cần Chứng Minh Bằng Mô Phỏng kể cách việc này giúp kiến trúc sư bảo vệ bản thiết kế trước chủ đầu tư.
Tiếng trầm là chỗ loa kiến trúc hay bị chê nhất, vì một chiếc loa nhỏ trên trần không đẩy được nhiều không khí. Lời giải là cho tiếng trầm một chỗ ở riêng mà không cần thùng loa lộ ra: loa siêu trầm âm trần, loa siêu trầm âm tường có khe thoát hơi giấu kín, hoặc ngoài vườn thì chôn dưới đất, chỉ lộ một nắp màu đất. Xem Âm Trầm Không Có Chỗ Đứng.
Chiếc loa cũng chỉ là mắt xích cuối. Phía sau nó là ampli, dây tín hiệu, nguồn điện và một buổi tinh chỉnh tại chỗ. Với biệt thự nhiều phòng, nhiều kênh khuếch đại có thể dồn vào một tủ nhỏ, và có những dòng ampli đa kênh không dùng quạt, hợp đặt gần phòng ngủ. Hệ thống được tuyển chọn từ các thương hiệu hàng đầu của Anh, châu Âu và Mỹ, rồi được đội kỹ thuật Bá Hùng đo và tinh chỉnh tại chỗ cho từng phòng (Một Chuỗi Chỉ Mạnh Bằng Mắt Xích Yếu Nhất). Còn khi mỗi phòng cần phát một nguồn nhạc riêng, có bảng điều khiển riêng hay chọn nhạc từ điện thoại, đó là việc của hệ đa vùng trong bài Tổng quan âm thanh thương mại đa vùng đa nguồn.
Đội ngũ sáng lập của nhà sản xuất Hoa Kỳ mà Bá Hùng chọn làm lõi chính là những người đã làm ra chiếc loa âm tường từ đầu thập niên 1980. Dải sản phẩm của họ phủ gần hết các vị trí trong một công trình, từ trần, tường, dưới lớp trát cho tới ngoài vườn và ven biển. Dùng một nhà sản xuất cho gần hết các vị trí giúp tiếng các phòng đồng nhất và gom tài liệu kỹ thuật, phụ tùng về một đầu mối. Câu chuyện đầy đủ nằm ở bài Bốn Mươi Năm Nghĩ Về Một Cái Lỗ Trên Trần.
04Thứ nằm lại
Cái giá thật của một chiếc loa âm trần hỏng nằm ở cái trần phải mở ra, ít khi nằm ở chiếc loa.
Loa âm trần ở lại lâu hơn gần như mọi thiết bị khác trong nhà. Tivi đổi, điều hòa đổi, còn chiếc loa thì vẫn nằm đó. Cái giá thật của một chiếc loa âm trần hỏng nằm ở cái trần phải mở ra, ít khi nằm ở chiếc loa. Vì vậy độ bền cần được tính ngay trên bản vẽ (Chiếc Loa Ở Lại Trong Trần Hai Mươi Năm).
Khí hậu nhiệt đới đến trước. Những tháng nồm ẩm, hơi muối ở công trình ven biển, độ ẩm quanh hồ bơi ăn dần vào màng loa và ốc vít, như bài Khí Hậu Nhiệt Đới Ăn Mòn Loa Như Thế Nào đã đi vào từng điểm hỏng. Với hồ bơi, rooftop và nhà ven biển, có những dòng loa âm trần phát triển từ dòng cao cấp nhất, thêm gioăng kín và bu lông, ngàm kẹp bằng thép không gỉ.
Ra tới ngoài trời thì bài toán đổi khác. Một khu vườn nhỏ có thể dùng loa vệ tinh cắm đất nấp sau bụi cây và một loa siêu trầm chôn dưới đất. Một khuôn viên resort cần đường loa điện áp cao để kéo dây xa mà tiếng ít bị hao, cùng những loa cột cảnh quan đứng như một chiếc đèn sân vườn. Khu Vườn Biết Hát là bài dành cho phần này.
Rồi tới những chi tiết nhỏ quyết định chuyện về sau. Hộp âm chờ lắp từ phần thô giữ chỗ cho loa, để sau này nâng cấp không phải đục lại. Với loa tàng hình, các mẫu loa dùng chung một hộp âm sau, nên khi đổi sang mẫu khác vẫn giữ được vị trí và đường dây cũ, chỉ phải làm lại lớp trát tại điểm đó. Tường gạch có hộp âm kim loại riêng. Với những trần cần giữ khả năng chịu lửa: hộp âm chống cháy giúp giữ mức chịu lửa của trần tại vị trí khoét, còn mức chịu lửa áp cho từng khu do hồ sơ thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy quyết định.
Bảo hành cũng là một phần của độ bền. Bá Hùng là đại lý ủy quyền, làm việc trực tiếp với nhà sản xuất loa lõi, nên hàng đưa vào công trình hưởng đúng chính sách của hãng: loa kiến trúc trong nhà được bảo hành trọn đời có giới hạn, loa ngoài trời và loa cảnh quan năm năm. Điều kiện bảo hành của từng thiết bị được ghi rõ trong hồ sơ chào hàng của mỗi công trình. Ngoài bảo hành của hãng, khi có sự cố, kỹ thuật Bá Hùng hỗ trợ từ xa ngay từ cuộc gọi đầu, và trong thời gian bảo hành sẽ có người tới tận nơi trong vòng 24 giờ.
05Hồ sơ thiết kế
Phiếu phối hợp trần và tường: tự soi từng phòng
Mỗi phòng nên có sẵn vài dòng thông tin sau trước buổi phối hợp đầu tiên:
Nếu chỉ giữ lại một phần của bài này, hãy giữ phần sau. Đây là những điều nên được ghi vào hồ sơ thiết kế, trước khi trần và tường được đóng lại:
Nếu công trình còn ở giai đoạn thiết kế, trần và tường chưa đóng, anh chị có thể gửi bản vẽ trần, mặt bằng nội thất và phiếu trên để đội ngũ Bá Hùng đánh giá vị trí loa và lập danh sách các điểm cần chờ ở phần thô.
Âm thanh là lớp hoàn thiện người ta cảm bằng tai. Nó nên được chọn cùng lúc với trần, tường và đèn.