Camera, cửa, loa và người trực cùng phản ứng: an ninh vật lý tích hợp

Camera, kiểm soát ra vào, cảm biến chu vi và người trực cùng phản ứng: rút ngắn thời gian phát hiện, xác minh, xử lý. Một đầu mối chịu trách nhiệm phần nối.

TỔNG QUAN GIẢI PHÁP · AN NINH VẬT LÝ TÍCH HỢP

Camera, cửa, loa và người trực cùng phản ứng.

Phát hiện

Bao lâu thì có người biết?

Xác minh

Bao lâu để chắc đó là chuyện thật?

Phản ứng

Lực lượng có tới kịp không?

Phần nối

Ai chịu trách nhiệm khi các hệ phải phối hợp?

ĐỌC NHANH

  • Một hệ an ninh được đánh giá bằng việc sự cố được phát hiện, xác minh và xử lý nhanh tới đâu. Số camera trên bản vẽ nói lên rất ít.
  • Chỗ hay hỏng nhất là phần nối giữa các hệ. Camera, cửa, báo cháy, phát thanh, thang máy thường nằm ở các gói thầu khác nhau, và phần nối hay bị bỏ ngỏ.
  • Lớp bảo vệ ngoài cùng được quyết định ngay trên mặt bằng kiến trúc. Một ống cáp chờ dọc hàng rào lúc đổ móng chỉ là một dòng trên bản vẽ; để sau này mới đục sân luồn cáp thì vừa tốn vừa xấu công trình.

CHƯƠNG 01

Một đêm, hai cách xử lý

Thử hình dung cùng một tình huống: hai giờ sáng, một người trèo qua hàng rào phía sau khu kho.

CÁCH THỨ NHẤT

Camera ghi lại đủ, nhưng lúc đó không ai thấy. Người trực ngồi trước màn hình chia ba mươi ô, ô nào cũng tối và đứng yên. Sáng hôm sau mới biết mất đồ. Kỹ thuật ngồi tua video cả buổi, hình ban đêm mờ, giờ trên hình lệch giờ thật mấy phút, nên khi cần đối chiếu với nhật ký cửa hay trình cho cơ quan điều tra thì không khớp. Ban giám đốc nhận một câu hỏi không ai trả lời được: có camera sao vẫn mất?

CÁCH THỨ HAI

Cảm biến trên hàng rào báo đúng đoạn có người trèo. Camera gần nhất tự quay về chỗ đó, đèn khu vực bật sáng. Hình hiện lên màn hình người trực, kèm hướng dẫn xử lý cho đúng loại sự cố này. Người trực nhìn hình, xác nhận là người thật chứ không phải con chó hoang, nói qua loa tại chỗ, gọi tổ tuần tra. Cửa vào các khu bên trong chuyển sang chỉ cho thẻ có quyền đi qua, lối thoát ra vẫn mở. Sáng hôm sau, ban giám đốc nhận một hồ sơ sự cố có đủ hình, tiếng, thao tác, cùng một mốc giờ.

Hai cách có thể dùng số camera như nhau. Chỗ khác là các thiết bị có "nói chuyện" được với nhau và với con người hay không. Và cách thứ hai không tự nhiên mà có: nó phải được thiết kế, chỉnh tại chỗ, và người trực phải được tập trước.

CHƯƠNG 02

An ninh tích hợp là gì

Dễ hình dung nhất là một cơ thể. Cảm biến và camera là giác quan. Mạng truyền dẫn là dây thần kinh. Phần mềm điều phối là bộ não: gom tín hiệu từ mọi hệ, lọc báo động giả, nhận ra đâu là chuyện thật và bày sẵn cách xử lý. Người trực là ý thức, ra quyết định cuối cùng. Cửa, khóa, đèn, loa và tổ tuần tra là tay chân.

Thiếu bộ phận nào thì cơ thể chậm hoặc mù ở chỗ đó. Camera tốt mà không có bộ não thì chỉ để xem lại sau khi đã mất. Có bộ não mà mạng chập chờn, điện chập chờn thì hệ thống tê liệt đúng lúc cần.

Tùy công trình, một hệ an ninh tích hợp gồm một phần hoặc tất cả các lớp sau:

  • Kiểm soát ra vào bằng thẻ, mã hoặc khuôn mặt.
  • Camera và phần mềm quản lý video, tức nơi xem, ghi và tìm lại hình.
  • Cảm biến chu vi (trên hàng rào, tường, vùng đất trống) và báo xâm nhập trong nhà.
  • Liên lạc nội bộ ở cổng và các điểm gọi khẩn cấp.
  • Phát thanh, để nói trực tiếp tới khu vực có sự cố.
  • Phòng điều hành, nơi người trực nhìn thấy và ra lệnh.
  • Lớp nền: mạng, nguồn điện, lưu trữ.

Mỗi loại công trình nặng một chỗ khác nhau. Trụ sở cơ quan nhà nước đón khách vãng lai đông và cần phân quyền theo tầng, ví dụ khách làm thủ tục ở tầng trệt không lên được tầng làm việc của lãnh đạo. Bệnh viện cần cửa mở nhanh cho cấp cứu mà vẫn giữ được khu thuốc, khu sơ sinh. Ngân hàng lo kho tiền và quầy giao dịch. Nhà máy có chu vi dài và ca đêm ít người. Tòa nhà văn phòng và khách sạn cần an ninh chặt mà khách không thấy bị làm phiền.

CHƯƠNG 03

Những câu nên hỏi trước khi duyệt thiết kế

Chủ đầu tư không cần biết thiết bị. Chỉ cần hỏi đúng câu, và đơn vị thiết kế sẽ có câu trả lời.

Khi có chuyện, bao lâu thì có người biết?

Camera ghi hình không có nghĩa là có người thấy. Hãy hỏi: tín hiệu nào sẽ báo cho người trực, báo tới đâu, và người trực có biết ngay vị trí hay phải dò từng ô hình.

Biết rồi, bao lâu để chắc đó là chuyện thật?

Con mèo, cành cây, cơn mưa to đều có thể làm cảm biến báo. Hệ tốt cho người trực thấy hình đúng chỗ báo động trong vài giây, không phải cử người ra xem. Hỏi thêm: mỗi tuần chấp nhận bao nhiêu báo động giả? Chuyện cậu bé chăn cừu đúng y ở đây. Hệ kêu sai nhiều lần thì tới lần thật không ai chạy ra, và có nơi cuối cùng tắt luôn tiếng báo.

Vì vậy cảm biến chu vi nào cũng cần chỉnh tại chỗ. Độ nhạy mùa mưa khác mùa khô, đoạn rào sát hàng cây khác đoạn trống. Chỉnh quá nhạy thì thành cậu bé chăn cừu, chỉnh quá lì thì có người trèo qua cũng im. Hồ sơ nên ghi việc hiệu chỉnh theo từng đoạn rào và kiểm lại sau mùa mưa đầu tiên.

Lực lượng có tới kịp không?

Tính hai khoảng thời gian. Một là từ lúc đối tượng chạm hàng rào tới lúc vào được khu quan trọng như kho, phòng máy chủ, quầy tiền. Hai là từ lúc có báo động tới lúc người tới nơi hoặc cửa đã chặn. Nếu khoảng thứ hai dài hơn, công trình đang thiếu lớp làm chậm: hàng rào, cửa chắc, khóa liên động (hai cửa nối tiếp, cửa này chưa đóng thì cửa kia không mở, như lối vào kho tiền), trụ chắn xe ở cổng.

CHƯƠNG 04

Những câu nên hỏi (tiếp)

Hình có đủ rõ để dùng không?

Camera ở cổng cần đủ chi tiết để nhận ra khuôn mặt hoặc đọc biển số. Camera bao quát bãi xe chỉ cần thấy có người hay không. Yêu cầu nên ghi theo mục đích của từng vị trí. Một dòng chung "camera độ phân giải cao" thì không ai kiểm được.

Mất mạng, mất điện, bị xâm nhập thì sao?

Camera và đầu ghi là thiết bị nối mạng, nên có thể bị xâm nhập như một máy tính. Hỏi xem mạng an ninh có tách khỏi mạng văn phòng không, mật khẩu mặc định có được đổi ngay khi lắp không, phần mềm có được cập nhật định kỳ không, hình ảnh lưu tại công trình hay đưa ra ngoài. Hỏi luôn: mất điện thì hệ chạy được bao lâu, và khi đó cửa ở trạng thái mở hay khóa.

Người trực có biết phải làm gì không?

Hệ tốt đến đâu cũng cần người trực biết mình phải làm gì. Cách xử lý cho từng loại sự cố nên được viết ra, cài sẵn vào phần mềm, và người trực được tập trên chính hệ thống của công trình trước khi nghiệm thu.

Ai chịu trách nhiệm phần nối?

Câu này hay bị bỏ qua nhất, mà lại là chỗ hệ an ninh hỏng nhiều nhất. Câu trả lời đúng là tên một đơn vị cụ thể ghi trong hợp đồng, chứ không phải "các nhà thầu phối hợp với nhau".

CHƯƠNG 05

Hệ an ninh thường hỏng ở chỗ nối

Ở phần lớn công trình, camera, kiểm soát ra vào, báo cháy, thang máy, phát thanh, chiếu sáng thuộc các gói thầu khác nhau. Mỗi nhà thầu nghiệm thu phần của mình, và phần của ai cũng chạy. Còn phần nối, nơi báo cháy ra lệnh mở cửa thoát nạn, cảm biến hàng rào ra lệnh camera quay về, nút khẩn ra lệnh loa phát thông báo, thì thường không được ghi rõ là việc của gói nào.

Chỗ nối thường chỉ lộ ra khi có sự cố thật hoặc khi diễn tập. Lúc đó các bên đưa biên bản nghiệm thu ra, và biên bản nào cũng đúng.

Muốn phần nối chạy được, cần mấy việc sau:

  • Lập ma trận liên kết ngay từ thiết kế cơ sở. Đó là một bảng ghi từng tình huống, ví dụ: cảm biến rào đoạn B báo thì camera số 7 quay về, đèn khu B bật, người trực nhận hình, kèm tên gói thầu chịu từng bước.
  • Ghi điều kiện liên kết vào hồ sơ mời thầu của từng gói, để nhà thầu biết mình phải nối với ai trước khi ký hợp đồng.
  • Chạy thử từng kịch bản trước nghiệm thu: giả lập cháy, xâm nhập, khóa khu vực khi có đối tượng nguy hiểm bên trong, rồi xem cửa, loa, camera, thang máy có phản ứng đúng không.
  • Dùng chung một giờ chuẩn cho mọi hệ, để hình, tiếng và nhật ký cửa khớp nhau khi cần làm chứng cứ.
  • Ghi trong hợp đồng một đầu mối chịu trách nhiệm phần nối sau bàn giao, thay vì để các nhà thầu chỉ qua chỉ lại.

Bá Hùng làm các hệ nằm ngay bên kia khe nối: phát thanh và báo động bằng lời nói, phòng điều hành, màn hình, hạ tầng mạng, nguồn điện sạch, âm thanh hội trường. Hệ an ninh của công trình phải nối vào đúng những hệ này, nên chúng tôi thiết kế chúng có sẵn chỗ để nối.

CHƯƠNG 06

Mời vào lúc nào, và nhận lại được gì

Khi được chọn thiết bị, Bá Hùng giữ đúng nguyên tắc đang dùng cho âm thanh và phát thanh: ưu tiên thương hiệu châu Âu và các nước G7, chọn theo đúng mức cần của từng công trình. Chúng tôi ưu tiên những hệ mà ra vào, video, phần mềm điều phối và liên lạc nội bộ đã được chính nhà sản xuất tích hợp sẵn với nhau, để công trình có ít mối nối rủi ro nhất, đồng thời vẫn có cổng kết nối mở để sau này nối thêm hệ khác mà không phải thay cả bộ.

Bá Hùng thành lập năm 2003, đã làm hơn 500 công trình âm thanh, hình ảnh, phát thanh và phòng điều hành ở hơn 30 tỉnh thành, phần lớn cho cơ quan nhà nước, ngân hàng, bệnh viện và doanh nghiệp, và duy trì ISO 9001 liên tục từ năm 2011.

Lúc rẻ nhất để làm đúng phần an ninh là giai đoạn thiết kế cơ sở, khi mặt bằng, cổng, sảnh và trục kỹ thuật còn sửa được bằng bút chì. Tới lúc lập hồ sơ mời thầu vẫn kịp ghi điều kiện liên kết cho từng gói. Sau khi đã ký hợp đồng các gói, phần nối chỉ còn vá được.

Khi tham gia từ khâu thiết kế, phần Bá Hùng giao lại cho chủ đầu tư và kiến trúc sư gồm:

  • Sơ đồ nguyên lý an ninh riêng cho công trình, chỉ rõ lớp nào đặt ở đâu.
  • Ma trận liên kết giữa các hệ và đề xuất ranh giới các gói thầu.
  • Yêu cầu không gian kỹ thuật: phòng điều hành, phòng máy, trục cáp, tủ tầng, điểm chờ ngoài trời.
  • Điều kiện kỹ thuật viết theo mục đích sử dụng, để nhiều nhà sản xuất trên thế giới cùng đáp ứng được, đúng tinh thần cạnh tranh của đấu thầu.

Bá Hùng có thể nhận thiết kế và tích hợp phần an ninh cùng nhà sản xuất, hoặc chỉ tham gia thiết kế phần nối khi camera, cửa đã thuộc gói thầu khác. Phạm vi từng việc được thống nhất theo quy mô công trình trước khi bắt đầu.

CHƯƠNG 07

Với kiến trúc sư: những điều nên chốt từ bản vẽ

Phần lớn lớp bảo vệ ngoài cùng nằm trong tay kiến trúc sư, và mỗi quyết định trên mặt bằng sẽ quyết định bao nhiêu thiết bị phải mua thêm sau này.

  • Khoảng lùi hàng rào, số cổng, vị trí cổng xe, cổng người, chỗ đặt trụ chắn xe.
  • Số lối vào tòa nhà: lối nào cho khách, lối nào cho nhân viên, lối nào chỉ dùng khi thoát nạn.
  • Sảnh: chỗ đặt cổng kiểm soát, quầy lễ tân, khoảng chờ cho khách.
  • Phân vùng an ninh theo tầng và theo giờ; vị trí các khu quan trọng như kho, phòng máy chủ, quầy tiền, khu thuốc.
  • Phòng điều hành: diện tích, tầm nhìn, lối vào riêng, điều hòa và nguồn dự phòng.
  • Phòng máy, trục cáp đứng, tủ kỹ thuật ở mỗi tầng.
  • Ngoài trời: cột đèn, cột camera, nguồn và ống cáp chờ dọc hàng rào.
  • Chiếu sáng ngoài trời đủ cho camera làm việc ban đêm.
  • Cửa nào cần khóa điện, cửa nào phải tự mở khi có cháy, phối hợp với hồ sơ phòng cháy chữa cháy.

Công trình đang vận hành không cần làm lại từ đầu

Công trình đã có camera không nhất thiết phải thay hết. Việc đầu tiên là rà lại những gì đang có, giữ phần còn tốt, rồi bổ sung trước những mối nối và những vị trí đáng giá nhất. Các lớp còn lại làm dần theo ngân sách, miễn là ngay từ đầu đã chừa sẵn chỗ để nối.

Một ống cáp chờ dọc hàng rào lúc đổ móng chỉ là một dòng trên bản vẽ; để sau này mới đục sân luồn cáp thì vừa tốn vừa xấu công trình.

CHƯƠNG 08

Hai giới hạn, và sau bàn giao

Phần liên kết với báo cháy, mở cửa thoát nạn và phát lệnh sơ tán nằm trong hồ sơ thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy của công trình, và mọi kịch bản khóa cửa của hệ an ninh phải khớp với hồ sơ đó. Phần này được trình bày riêng ở bài An toàn sinh mạng: thông báo, sơ tán, cảnh báo.

Camera đặt ở lối đi, khu công cộng và khu cần bảo vệ, không đặt ở nhà vệ sinh, phòng thay đồ, phòng nghỉ. Khu vực có camera nên có biển thông báo. Hình ảnh và dữ liệu khuôn mặt cần quy định rõ ai được xem, lưu bao lâu, theo quy định hiện hành về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Sau bàn giao

Khi khách gọi, kỹ thuật Bá Hùng hỗ trợ từ xa gần như ngay từ cuộc gọi đầu, có thể gọi video để hướng dẫn thao tác. Trong thời gian bảo hành, nếu phải xử lý tại chỗ, chúng tôi cử người tới tận nơi trong vòng 24 giờ. Hết bảo hành vẫn có dịch vụ kỹ thuật tại chỗ, có tính phí. Vì hệ an ninh chạy suốt ngày đêm, hồ sơ nên ghi rõ ai trực vận hành ban đêm và cách gọi hỗ trợ ngoài giờ.

Tóm tắt: những điều nên có trong hồ sơ thiết kế phần an ninh

  • Ma trận liên kết giữa các hệ, ghi rõ gói thầu chịu trách nhiệm từng mối nối.
  • Yêu cầu cho từng vị trí camera theo mục đích: phát hiện có người, nhận ra khuôn mặt, đọc biển số.
  • Yêu cầu chạy thử các kịch bản sự cố và tập cho người trực trước khi nghiệm thu.
  • Mạng an ninh tách riêng hoặc phân vùng riêng, nguồn có lưu điện (UPS) và chống sét, một giờ chuẩn chung cho mọi hệ.
  • Quy định ai được xem dữ liệu hình ảnh và lưu trong bao lâu.

BẮT ĐẦU TỪ BẢN VẼ

Nếu công trình đang ở giai đoạn thiết kế, anh chị có thể gửi bản vẽ cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng để cùng rà phần an ninh và phần nối giữa các hệ. Để bắt đầu, chỉ cần mặt bằng tổng thể và danh sách gói thầu dự kiến.

Gửi bản vẽ cho Bá Hùng