Bar - Lounge - Giải trí

ĐỌC NHANH

01

Cảnh quen của mọi chủ quán

Bảy giờ tối thứ Sáu. Bàn khách quen ở góc cửa sổ gọi nhân viên lại, nhờ vặn nhạc nhỏ một chút để nói chuyện. Nhân viên vặn xuống. Bài nhạc vẫn chạy, nhưng tiếng bass biến mất, tiếng hát mỏng đi, cả quán như vừa bị rút bớt điện. Mười phút sau, nhóm bạn ngồi sát quầy bar thấy quán nhạt hẳn. Người quản lý ca tối đứng giữa hai bàn, tay cầm điều khiển, không biết nên chiều ai.

Chủ quán nào cũng từng thấy cảnh này. Vặn nhỏ thì nhạt, vặn to thì khách mệt, còn mở to về khuya thì sáng hôm sau có thể nhận thêm một lời phàn nàn từ nhà bên. Cái nút vặn chỉ là chỗ lộ ra của một hệ thống chưa được tính cho đủ những khung giờ của một đêm bán hàng.

Một đêm của quán, bốn lần đổi vai

Cùng một bộ loa, cùng một căn phòng, nhưng từ lúc mở cửa tới lúc đóng cửa, âm thanh phải làm bốn việc khác nhau.

Sáu giờ tối, giờ ăn

Khách tới để ăn và nói chuyện. Nhạc ở mức nhỏ, đủ để hai người ngồi đối diện nói bình thường mà không phải nghiêng người. Cái khó nằm ở tai người: khi nghe nhỏ, tai kém nhạy hơn với tiếng trầm và tiếng cao, nhất là tiếng trầm. Với loa và ampli thông thường, vặn nhỏ là chỉ còn lại khoảng giữa, nghe như chiếc radio để quên trong bếp.

Một hệ tốt giữ được tiếng trầm ấm và tiếng cao trong trẻo ngay ở mức nhỏ. Muốn vậy, cảnh giờ ăn được cài bù riêng tiếng trầm và tiếng cao trên bộ xử lý, thay vì chỉ hạ nút âm lượng. Tiếng cọ dây guitar, hơi thở của ca sĩ, tiếng chũm chọe ngân dài vẫn còn đó. Khách không để ý mình đang nghe nhạc, họ chỉ thấy quán dễ chịu.

Góc cửa sổ trong cảnh mở đầu cũng được giải ở đây. Quán được chia thành nhiều vùng, mỗi vùng một mức riêng: góc trò chuyện êm hơn, khu quầy bar nhiều nhịp hơn, mà cả hai cùng sạch tiếng như nhau.

Chín giờ tối, quán chuyển sang lounge

Đèn hạ xuống, nhạc lên một nấc, nhịp chậm thành nhịp đều. Đây là lúc tiếng trầm bắt đầu có việc để làm: phải chắc, phải tròn, đặt nền cho cả phòng. Hay hỏng ở chỗ trầm bị ù, dồn cục ở vài góc, bàn sát tường nghe ầm ầm còn bàn giữa phòng lại thiếu. Thủ phạm thường là chỗ đặt loa siêu trầm và cách căn phòng dội lại tiếng trầm, ít khi là loa yếu. Vì vậy chuyện này phải giải từ lúc bố trí, vặn thêm không chữa được. Bài Âm trầm không có chỗ đứng nói kỹ hơn về chuyện này.

02

Giờ cao điểm và sau giờ yên tĩnh

Chín giờ tối, quán chuyển sang lounge (tiếp)

Từ khung giờ này, quán đông dần, tiếng nói chuyện to dần. Một micro cảm biến nhỏ trên trần nghe độ ồn của quán: đông thì nhạc tự nhích lên vừa đủ để không bị lấp, vắng thì tự lùi về. Người quản lý không phải đi một vòng để đoán xem nên vặn bao nhiêu.

Nhiều quán vốn là nhà hàng ban ngày, lounge ban đêm trên cùng một mặt bằng. Chúng tôi viết riêng về bài toán đó trong bài Ngày là nhà hàng, đêm là lounge.

Khuya, giờ cao điểm

Quán đông, có thể có DJ hoặc ban nhạc, có lúc MC cầm micro chúc mừng sinh nhật một bàn. Khách muốn nhạc chạm tới lồng ngực. Đây là lúc nhiều hệ lộ giới hạn: loa đẩy gần ngưỡng thì tiếng cao chói, tiếng trầm rè, và sau nửa tiếng khách bắt đầu mệt tai mà không hiểu vì sao.

Ở cùng một độ to, tai mệt nhanh hơn nhiều khi tiếng bị méo và có những dải tần chói mà loa, ampli phát ra lúc phải gồng. Hệ còn dư sức ở mức khuya của quán thì nghe to vẫn sạch, vẫn tách được từng lớp nhạc. Khách ở lại thêm một ly thay vì xin thanh toán sớm.

Giờ cao điểm cũng là lúc dễ có người tự ý đẩy âm lượng. Vì vậy mỗi vùng có một mức trần cài sẵn, DJ chơi trong khoảng cho phép. Đêm có sự kiện cần mạnh hơn thì người quản lý dùng quyền riêng để mở mức cao hơn, và hệ trở về mức cũ khi qua giờ đã hẹn.

Sau giờ yên tĩnh

Tiếng lọt ra ngoài quán chủ yếu là tiếng trầm. Tiếng cao bị tường chặn khá dễ, còn tiếng trầm đi theo sàn, cột, trần sang nhà bên. Cách giải gồm hai phần. Phần thứ nhất thuộc về thi công nội thất: vách, trần, sàn giáp ranh và cửa ra vào được làm để chặn tiếng. Phần thứ hai thuộc về hệ âm thanh: loa siêu trầm không áp sát tường giáp hàng xóm, đặt trên đế cách rung, và từ một giờ nhất định thì mức trầm của từng vùng tự hạ theo lịch đã cài. Ở quán có sàn nhảy hay sân khấu nhỏ, các loa siêu trầm còn có thể xếp thành cụm định hướng: tiếng trầm dồn về phía khách và bị triệt bớt ở phía sau cụm loa, tức phía bức tường giáp nhà bên. Cách bố trí này không cần thiết bị lạ, chỉ cần tính đúng khoảng cách và cài đúng trên bộ xử lý.

Nhân viên ca đêm không cần nhớ chuyện này. Hệ tự làm.

03

Sự tinh tế đến từ đâu

Nó nằm ở cách từng mắt xích được chọn, nối và chỉnh. Không món thiết bị đắt tiền nào tự làm được điều đó.

Thiết bị tuyển chọn từng mắt xích

Bá Hùng làm việc thẳng với hơn 100 nhà sản xuất tại Anh, châu Âu và các nước G7, không qua trung gian, nên chọn được đúng món cho từng mắt xích. Với bar và lounge, chúng tôi chọn từ ba hãng loa để chủ quán có lựa chọn theo ngân sách mà chất âm đều hay.

Mũi nhọn là một xưởng loa Hoa Kỳ, chế tác tại New Jersey, chuyên làm loa theo ngôn ngữ thiết kế nội thất. Triết lý của xưởng là âm thanh phải đi cùng kiến trúc, đừng chống lại nó. Xưởng có bộ phận làm riêng theo từng không gian, loa có thể sơn tay theo màu nội thất, có giá treo xoay được cả chiều ngang lẫn chiều dọc để loa nằm gọn sát tường mà vẫn quay đúng về phía khách. Mỗi chiếc loa siêu trầm của họ, kể cả mẫu nhỏ nhất, được làm đúng nghĩa loa siêu trầm. Cộng với phần bù trầm, bù cao cài riêng cho từng cảnh, đó là lý do tiếng trầm vẫn còn khi nhạc vặn nhỏ và vẫn tròn khi nhạc lên cao.

Hai hãng loa châu Âu còn lại có chất âm cũng rất tốt, mức đầu tư dễ chịu hơn, hợp với quán cần nhiều điểm loa hoặc khu cần lực mạnh.

Phía sau loa là ampli nhiều kênh của các hãng Anh và châu Âu, có bộ xử lý số cho từng kênh, nên mỗi vùng ngồi được chỉnh riêng và khóa mức riêng. Dây và đầu nối là loại quen mặt trong các phòng thu, vì một mối nối lỏng sau vài mùa mưa ẩm là đủ để quán có tiếng lụp bụp đúng giữa giờ cao điểm.

Tinh chỉnh tại chỗ

Cùng một bộ thiết bị, lắp ở hai quán sẽ cho hai kết quả khác nhau. Trần bê tông hay trần gỗ, sàn đá hay sàn thảm, quầy bar dài bao nhiêu, ghế bọc nệm hay ghế sắt, tất cả đều làm thay đổi tiếng. Giống bếp trưởng nêm lại nồi nước dùng trước giờ mở cửa: công thức có sẵn, nhưng vị cuối cùng phải nếm tại bếp.

Kỹ thuật viên của chúng tôi đo và nghe ở từng vùng ngồi, chỉnh từng kênh, cho tới khi mỗi vùng nghe đúng vai của nó và bàn nào cũng sạch tiếng. Sau đó mới cài các cảnh theo giờ: giờ ăn, giờ lounge, giờ cao điểm, sau giờ yên tĩnh. Nhân viên quán chỉ chọn cảnh trên một bảng điều khiển gắn tường, không cần biết ampli là gì.

04

Nghe trước khi quyết, và các hệ chạy cùng một nhịp

Nghe trước khi quyết

Chủ quán ít khi được nghe một hệ âm thanh trước khi bỏ tiền. Bá Hùng có phần mềm mô phỏng âm thanh, dựng căn phòng trên máy với vật liệu dự kiến và cho nghe thử cách nhạc sẽ vang lên ở từng vị trí ngồi, trước khi khoan một lỗ nào trên trần. Đổi trần gỗ sang trần bê tông, thêm một lớp rèm, nghe là thấy khác. Mô phỏng giúp chọn đúng hướng, còn buổi tinh chỉnh tại quán mới chốt vị cuối cùng.

Quán đang mở cửa cũng nâng cấp được. Khi đó khảo sát nên làm đúng vào giờ cao điểm của quán, trước khi chốt phương án, và lịch thi công được bàn để quán ít phải đóng cửa nhất.

Một quán, nhiều hệ chạy cùng một nhịp

Âm thanh là phần khách cảm nhận lâu nhất trong một buổi tối, nhưng quán còn cần nhiều hệ khác. Khi các hệ được tính chung từ đầu, chúng có thể dùng chung đường điện sạch, chung mạng và đổi cảnh cùng lúc. Tính riêng lẻ thì chủ quán dễ nhận về năm cái điều khiển và những chỗ nối không ai nghĩ tới.

Sân khấu nhỏ, DJ, ban nhạc và MC

Góc sân khấu cần chỗ cắm sẵn cho nhạc cụ và bàn DJ, micro không dây cho MC và ca sĩ, loa kiểm âm cho người biểu diễn, nối thẳng vào hệ của quán thay cho cảnh mỗi đêm kéo dây một kiểu. Hai mươi ba kỹ thuật chống hú chúng tôi đúc kết qua nhiều năm làm âm thanh chuyên nghiệp cho hội trường dùng được cho chính bài toán này, kể cả ở club và phòng karaoke cao cấp, nơi khách hay cầm micro đi lại gần loa.

Ánh sáng đổi cảnh cùng nhạc

Đèn sân khấu, đèn hiệu ứng, khói, laser và bàn điều khiển thuộc mảng ánh sáng sân khấu, lập trình để đổi cảnh cùng lúc với nhạc. Khi quán có thêm chiếu sáng thông minh như một lớp tùy chọn, đèn trần và đèn bàn cũng hạ xuống theo cùng một nút bấm chuyển từ giờ ăn sang giờ lounge.

05

Phòng VIP, quầy bar, sự cố và những hệ đi cùng

Phòng VIP

Phòng VIP cần tiếng nhạc ngoài sảnh vào ít hơn và câu chuyện bên trong khó lọt ra ngoài. Vách, cửa, trần được tính cùng phần âm học và kiểm soát tiếng ồn. Mỗi phòng có bảng điều khiển riêng để khách tự chọn nhạc, chỉnh mức trong khoảng quán cho phép.

Khách đeo máy trợ thính ở quầy bar

Ở quầy bar ồn, người đeo máy trợ thính gần như không nghe được người pha chế. Một vòng từ hỗ trợ nghe chạy quanh quầy giúp máy trợ thính bắt thẳng tiếng nói, không lẫn nhạc, một chi tiết khách lớn tuổi nhớ lâu.

Khi có sự cố

Quán tối, nhạc to, khách đông là điều kiện khó nhất khi phải sơ tán. Hệ báo cháy cần ngắt nhạc và phát thông báo qua chính hệ loa của quán, đèn trong quán cần sáng lên để khách thấy lối ra. Việc liên kết này nên được tính từ đầu cùng đơn vị phụ trách phòng cháy chữa cháy của công trình; xem thêm mảng an toàn sinh mạng và bài tích hợp với hệ báo cháy.

Và những hệ đi cùng

Đêm có trận bóng lớn, mười màn hình cùng chiếu một kênh rồi sau trận trả về thực đơn, lịch biểu diễn, nhờ mảng hình ảnh, LED và AV qua IP. Phòng riêng cho tiệc công ty, buổi ra mắt sản phẩm được làm như một không gian họp thu nhỏ, cắm máy tính là lên hình, có thể nối trực tuyến. Quầy thu ngân, kho rượu, lối vào khu VIP có camera và kiểm soát ra vào trong mảng an ninh vật lý tích hợp, chỉ đặt ở khu chung, không đặt nơi khách cần riêng tư. Phía dưới tất cả là nguồn điện sạch giúp bớt tiếng ù và giảm nguy cơ hỏng thiết bị sau những đêm mưa giông, cùng mạng riêng cho âm thanh, hình ảnh tách khỏi wifi của khách. Quán trên rooftop, cạnh hồ bơi hay sát biển thì xem thêm bài âm thanh hồ bơi, rooftop và beach club; khu vui chơi, bowling trong trung tâm thương mại gắn với trang Trung tâm mua sắm.

Nhạc phát ở nơi kinh doanh thuộc diện phải trả tiền bản quyền, và tài khoản nghe nhạc cá nhân thường không bao gồm quyền đó.

06

Dành cho kiến trúc sư nội thất

Loa đẹp mấy cũng sẽ lạc lõng nếu được nghĩ tới sau cùng. Những điều sau nên chốt ngay trên bản vẽ, trước khi đóng trần:

• Vị trí, màu sắc, hình khối của loa đi theo ngôn ngữ nội thất: giấu loa, biến loa thành chi tiết nội thất hay để loa lộ ra có chủ ý, như phân tích ở bài Giấu loa, thiết kế loa hay phô loa.
• Chỗ đặt loa siêu trầm: trong hộc ghế, dưới quầy bar hay trong hộp gỗ riêng, cách xa tường giáp nhà bên.
• Vách, trần, sàn giáp ranh hàng xóm và giữa các phòng VIP, chốt cùng phần âm học và cách âm. Cửa ra vào nên có sảnh đệm hoặc cửa hai lớp, vì tiếng lọt ra nhiều nhất đúng lúc cửa mở.
• Bề mặt cứng như kính, đá, bê tông trần cần phần hút âm đi kèm. Rèm, nệm ghế, thảm, gỗ đục lỗ đều tính vào phần này, không nhất thiết phải dán tấm tiêu âm lộ ra.
• Tiếng ồn nền của máy lạnh, quạt hút: máy ồn thì nhạc nhỏ giờ ăn sẽ bị lấp.
• Khu DJ, sân khấu ban nhạc có nguồn điện, ổ cắm và đường cáp chờ dưới sàn; phòng VIP có bảng điều khiển riêng.
• Bảng điều khiển chung đặt gần quầy, ngoài tầm tay khách; tủ thiết bị có khóa, thông gió, không nằm sát vách phòng VIP.
• Ô thăm trần ở chỗ có loa và thiết bị, để bảo trì không phải phá trần.
• Đường điện riêng cho âm thanh, tách khỏi bếp, tủ đông, máy lạnh; ống chờ dây loa đặt xong trước khi đóng trần.
• Khu ngoài trời, ban công: loa chịu thời tiết, quay vào trong quán, không quay ra phía nhà dân.

07

Sau ngày khai trương

Nhân viên bar thay đổi nhanh. Vì vậy chúng tôi tập huấn cho người quản lý quán tới mức tự đổi được cảnh, tự cài lại lịch theo giờ. Khi có trục trặc, kỹ thuật viên hỗ trợ từ xa ngay từ cuộc gọi đầu, gọi video để hướng dẫn thao tác. Trong thời gian bảo hành, chúng tôi cử người tới tận quán trong vòng 24 giờ. Thiết bị do Bá Hùng cung cấp và trực tiếp triển khai được bảo hành theo tiêu chuẩn nhà sản xuất, cộng thêm 12 tháng. Hết bảo hành vẫn có dịch vụ kỹ thuật tại chỗ, có tính phí. Quán có nhiều chi nhánh có thể tham khảo dịch vụ chăm sóc chủ động.

Bá Hùng làm âm thanh từ năm 2003, đã thực hiện hơn 500 công trình ở hơn 30 tỉnh thành, và giữ chứng nhận ISO 9001 liên tục từ năm 2011. Đội ngũ của chúng tôi rèn tay ở những nơi khó tính nhất về độ rõ và độ ổn định: hội trường, ngân hàng, bệnh viện, nơi một tiếng rè hay một lần mất tiếng là chuyện lớn. Bar và nhà hàng cũng nằm trong số công trình chúng tôi từng làm, với cùng sự chặt chẽ ấy.

Trước khi chọn đơn vị làm âm thanh, chủ quán nên đòi bốn điều

08

Các hệ Bá Hùng làm được cho bar và lounge

BƯỚC TIẾP THEO

Nhạc nhỏ vẫn đầy đặn. Mở lớn vẫn êm tai.

Nếu quán của anh chị đang chuẩn bị mở hoặc sắp làm lại, hãy gửi mặt bằng cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng để cùng bàn căn phòng sẽ nghe ra sao trước khi thi công.