
Mạng riêng cho hệ nghe nhìn: để ngày khai mạc hình không giật, tiếng không rè
Mạng riêng cho micro, camera, màn hình và họp trực tuyến trong hội trường, phòng họp. Bá Hùng thiết kế, cấu hình và chạy thử đủ tải trước khi bàn giao.

BÁ HÙNG TECHNOLOGY
Tổng quan giải pháp · Hạ tầng mạng AV và điều khiển
Đọc nhanh
- Ngày càng nhiều micro, loa, camera, màn hình và phòng họp trực tuyến chạy qua mạng. Mạng dựng cho email thì thiết bị tốt mấy cũng có lúc giật hình, lệch tiếng.
- Bá Hùng dựng một lớp mạng riêng cho nghe nhìn, nối vào mạng sẵn có của tòa nhà. Bên nào lo phần nào được ghi rõ trên giấy, nên khi có sự cố biết ngay bên nào xử lý.
- Nghiệm thu bằng buổi chạy thử bật mọi thiết bị cùng lúc như ngày khai mạc, số liệu ghi vào biên bản, có cả bước cố ý rút một sợi cáp ra để xem hệ có tự chạy tiếp không.
2003
năm bắt đầu tích hợp hệ thống
500+
công trình tại hơn 30 tỉnh, thành
102+
đối tác trực tiếp tại G7 và châu Âu
ISO 9001
duy trì liên tục từ năm 2011
01Chương 1
Khi mọi thiết bị đều xanh đèn
Sáng khai mạc, màn hình bắt đầu khựng
Tám giờ kém mười lăm, đại biểu đã ngồi kín. Màn hình chính khựng từng nhịp. Micro chủ tọa lách tách rồi mất tiếng vài giây. Màn hình phụ cuối phòng đứng hình.
Kỹ thuật âm thanh báo mọi thiết bị đều xanh đèn. Bộ phận công nghệ thông tin mở phần mềm quản lý mạng: không có cảnh báo nào. Hai bên đều đúng theo cách nhìn của mình. Người phải giải thích với lãnh đạo là người đứng tên công trình.
Chuyện này hiếm khi do một thiết bị hỏng. Thường thì mạng được dựng để chở email và tập tin, rồi được giao thêm việc chở âm thanh, hình ảnh mà không ai tính lại. Email tới chậm nửa giây không ai biết. Âm thanh trễ hay rơi vài phần nghìn giây là cả phòng nghe tiếng lách tách.
Mạng nghe nhìn tốt đến từ đâu
Từ ba thứ đi cùng nhau. Thiếu một thứ, hai thứ kia không bù được.
Thiết bị chọn theo danh sách thiết bị nghe nhìn sẽ lắp. Switch (bộ chuyển mạch, hộp trung tâm mà mọi thiết bị mạng cắm vào) được chọn từ các dòng thiết kế riêng cho nghe nhìn của hãng châu Âu và Mỹ. Dòng này có sẵn cấu hình cho âm thanh, hình ảnh qua mạng, có cổng cấp nguồn đủ khỏe cho camera và loa, và có giao diện kỹ sư nghe nhìn cũng đọc được. Việc chọn bắt đầu từ bản vẽ nghe nhìn: bao nhiêu micro, bao nhiêu luồng hình, camera nào cần bao nhiêu điện.
Cấu hình và tinh chỉnh tại chỗ bằng kinh nghiệm. Thử hình dung làn ưu tiên cho xe cứu thương giữa giờ cao điểm. Đường vẫn đông, nhưng xe cần tới đúng giờ có làn của nó. Cấu hình switch là việc vạch làn như thế: tín hiệu đồng bộ đồng hồ, luồng âm thanh, luồng hình đi làn riêng với thứ tự ưu tiên rõ ràng; tập tin, cập nhật phần mềm, wifi khách đi làn thường. Hộp switch giống nhau, người vạch làn khác nhau thì kết quả khác nhau.
Hộp switch giống nhau, người vạch làn khác nhau thì kết quả khác nhau.
Chạy thử đủ tải trước khi bàn giao. Bật cùng lúc mọi micro, camera, màn hình, điểm cầu trực tuyến, đúng như ngày khai mạc, rồi chạy theo kịch bản sử dụng thật. Số liệu đọc từ bộ đếm lỗi trên switch và phần mềm quản lý của hệ âm thanh, ghi vào biên bản. Buổi chạy thử mời đội công nghệ thông tin của chủ đầu tư cùng chứng kiến.
Mục tiêu là hình mượt, tiếng sạch trong chính buổi chạy thử đó, có số liệu ghi lại, để người ký biên bản nghiệm thu có căn cứ.
02Chương 2
Một bên chịu trách nhiệm tới cùng
Vì sao không giao luôn cho đội công nghệ thông tin
Đội công nghệ thông tin dựng mạng văn phòng rất tốt. Nhưng muốn chọn và cấu hình switch cho đúng thì phải biết phòng có bao nhiêu micro, camera nào cần bao nhiêu điện, luồng âm thanh nào phải đi trước. Những thông tin đó nằm trong thiết kế nghe nhìn. Khi hình giật, chủ đầu tư cần một bên chịu trách nhiệm tới cùng.
Vì vậy chúng tôi đề nghị phần switch nghe nhìn nằm trong gói nghe nhìn, còn điểm nối vào mạng chung do đội công nghệ thông tin duyệt. Phần thêm vào không lớn như nhiều người nghĩ: phòng họp thường chỉ cần một switch gọn trong tủ của phòng; hội trường lớn thêm một chiếc dự phòng và hai đường cáp đi hai tuyến; công trình nhiều khối thì thêm switch ở từng khối. Khối lượng cụ thể có sau khi xem bản vẽ.
Khi hình giật, chủ đầu tư cần một bên chịu trách nhiệm tới cùng.
Sáu lỗi hay gặp, và cái giá phải trả
Cắm chung vào mạng văn phòng
Luồng nghe nhìn đi chung đường với máy tính văn phòng, camera an ninh và wifi khách. Giờ nghỉ trưa có người tải một tập tin lớn, đúng lúc phiên chiều bắt đầu. Lỗi kiểu này lúc có lúc không, gọi kỹ thuật tới thì hết, và hai đội đổ cho nhau.
Hệ nghe nhìn nên có switch riêng, hoặc ít nhất một vùng mạng riêng (VLAN, mạng ảo tách luồng ngay trên cùng thiết bị) với ưu tiên rõ ràng. Chủ đầu tư tự kiểm bằng một câu hỏi với đơn vị thiết kế: luồng nghe nhìn nằm ở vùng mạng nào, và những ai được cắm vào vùng đó?
Luồng hình tràn khắp mạng
Một nguồn hình thường phát tới nhiều nơi nhận cùng lúc, gọi là phát nhóm. Switch phải biết màn hình nào đang thật sự xem để chỉ gửi hình tới đó. Thiếu cấu hình này, switch đẩy luồng tới mọi cổng trong cùng vùng mạng. Mạng đang nhẹ bỗng nghẹt khi bật thêm một màn hình.
Dấu hiệu dễ nhận: thêm một màn hình là màn hình khác giật.
03Chương 3
Đồng hồ, nguồn điện, cáp, và bản đồ bàn giao
Đồng hồ các thiết bị không cùng nhịp
Âm thanh qua mạng cần mọi thiết bị đếm thời gian theo cùng một đồng hồ chủ (giao thức đồng bộ thời gian chính xác, viết tắt PTP). Nếu switch không ưu tiên các gói tin đồng bộ, tiếng sẽ lách tách, đứt quãng, có lúc mất hẳn vài giây. Lỗi này hay bị đổ cho micro, cho loa, cho bộ xử lý âm thanh, trong khi gốc nằm ở mạng.
Phần mềm quản lý của hệ âm thanh qua mạng hiển thị thiết bị nào đang làm đồng hồ chủ và thiết bị nào đang đồng bộ. Khi chạy thử, chỉ cần xem có thiết bị nào rớt đồng bộ hay không.
Tính thiếu nguồn cấp qua cáp mạng
PoE là cách switch cấp điện cho camera, micro trần, loa, điểm phát wifi ngay qua sợi cáp mạng, khỏi kéo thêm dây điện. Mỗi switch có tổng công suất giới hạn. Tính thiếu thì ngày thường vẫn ổn; tới ngày camera xoay chạy đủ, màn hình nhỏ bật hết, switch cắt nguồn các cổng ưu tiên thấp, thiết bị ở đó tắt rồi khởi động lại giữa phiên.
Chủ đầu tư nên xin bảng tính công suất: từng cổng dùng bao nhiêu, tổng bao nhiêu, còn dư bao nhiêu. Phần dư là chỗ cho thiết bị gắn thêm về sau.
Một sợi cáp, một điểm chết
Đường lên (đường nối từ switch của phòng về switch trung tâm) chỉ có một sợi, switch trung tâm chỉ có một chiếc. Một lần đứt cáp, một lần hỏng nguồn là cả hội trường mất tín hiệu. Phòng họp lẻ có thể chấp nhận rủi ro này. Hội trường tổ chức đại hội, kỳ họp lớn thì khó chấp nhận.
Hội trường quan trọng nên có hai đường lên đi theo hai tuyến khác nhau, nguồn có lưu điện, và trong buổi chạy thử có bước rút hẳn một đường ra để ghi lại hệ tự hồi phục sau bao lâu. Cách dự phòng cho cả nguồn, mạng và điều khiển của hội trường có trong bài Phiên họp không được phép dừng lại.
Bàn giao xong, không ai giữ bản đồ
Không có sơ đồ cổng, không có bản lưu cấu hình, mật khẩu quản trị vẫn để mặc định của nhà sản xuất. Hai năm sau một switch hỏng, thay chiếc mới thì không ai biết chiếc cũ được cấu hình ra sao. Một sự cố đáng ra xử lý trong buổi sáng thành hệ thống đứng nhiều ngày.
Hồ sơ bàn giao nên có sơ đồ đấu nối, bảng địa chỉ, bản lưu cấu hình từng switch, và văn bản ghi ranh giới trách nhiệm với đội công nghệ thông tin. Tài khoản quản trị đã đổi khỏi mặc định được bàn giao cho đơn vị do chủ đầu tư chỉ định; Bá Hùng chỉ vào hệ thống khi được cấp quyền để bảo trì hoặc xử lý sự cố.
04Chương 4
Mỗi không gian ưu tiên điều gì
Phòng họp, phòng họp trực tuyến. Một switch nghe nhìn gọn trong tủ của phòng, vùng mạng riêng, đủ nguồn cấp cho camera và micro trần, một đường nối về mạng tòa nhà. Đây là cấu hình hay gặp ở ngân hàng, tài chính và văn phòng doanh nghiệp.
Hội trường, trung tâm hội nghị, khán phòng đa năng. Nhiều micro, nhiều camera, màn LED, điểm cầu trực tuyến, phát trực tiếp, tất cả cùng chạy trong một buổi. Ưu tiên đường lên dự phòng, đồng bộ đồng hồ ổn định và chạy thử đủ tải. Xem thêm khán phòng đa năng, hội trường.
Công trình nhiều khối nhà. Trung tâm hành chính, bệnh viện, trường đại học cần mạng chia tầng: switch ở từng phòng, switch ở từng khối, nối bằng cáp quang về trung tâm mạng của tòa nhà. Điểm nối và ai quản lý phía nào phải chốt từ bản vẽ. Xem cơ quan chính phủ.
Ba mức đầu tư, mỗi mức gắn với một mục tiêu kiểm được:
- Mức chạy ổn, đủ cho phòng họp và phòng họp trực tuyến: vùng mạng riêng, ưu tiên luồng, quản lý luồng phát nhóm, nguồn cấp qua cáp còn dư. Mục tiêu là không mất gói tin khi chạy đủ tải. (Dữ liệu đi trên mạng được chia thành những mẩu nhỏ gọi là gói tin; mất một mẩu là mất một tiếng, vỡ một mảng hình.)
- Mức không gián đoạn, nên có cho hội trường tổ chức đại hội, kỳ họp, sự kiện có lãnh đạo dự: thêm đường lên dự phòng, nguồn có lưu điện, bước rút cáp trong buổi chạy thử. Mục tiêu là hệ tự hồi phục trong thời gian ghi trong hồ sơ.
- Mức vận hành dài hạn, nên có cho công trình nhiều khối không có kỹ thuật viên nghe nhìn túc trực: thêm theo dõi trạng thái switch và lưu cấu hình định kỳ, theo hình thức đơn vị quản lý mạng cho phép, trong dịch vụ AV chăm sóc chủ động.
Hệ điều khiển trung tâm, bảng cảm ứng bấm một lần là phòng họp vào đúng chế độ, cũng chạy trên chính mạng này. Nó cần địa chỉ cố định và nằm trong vùng mạng nghe nhìn, tách khỏi mạng khách. Cách các hệ trong phòng họp phối hợp dưới một bộ điều khiển có trong bài Phòng họp cần một nhạc trưởng.
Về an toàn thông tin
Lớp mạng nghe nhìn cũng nằm trong hệ thống an toàn thông tin của cơ quan. Chúng tôi làm theo quy định của đơn vị quản lý mạng, khóa các cổng không dùng, và cung cấp đủ sơ đồ, cấu hình để đội công nghệ thông tin đưa vào hồ sơ an toàn hệ thống của đơn vị.
05Chương 5
Với kiến trúc sư, và sau bàn giao
Những điều nên chốt từ bản vẽ
- Phòng kỹ thuật hoặc tủ rack cho thiết bị nghe nhìn ở từng khối, có thông gió, có nguồn sạch và lưu điện.
- Tuyến cáp quang giữa các tầng, các khối, có ống chờ dư cho mở rộng.
- Vị trí ổ mạng cho camera, micro trần, màn hình, loa; ghi rõ cổng nào cần nguồn cấp qua cáp và công suất bao nhiêu.
- Vùng mạng riêng cho nghe nhìn, điểm nối vào mạng công nghệ thông tin, bên nào quản lý phía nào.
- Cách quản lý luồng phát nhóm (IGMP snooping) và thiết bị giữ vai điểm danh (querier) trong vùng mạng nghe nhìn.
- Hội trường quan trọng: hai đường lên đi hai tuyến khác nhau.
- Mục tiêu nghiệm thu chốt bằng văn bản trước khi thi công, đặt theo thiết bị cụ thể của công trình: không mất gói tin khi chạy đủ tải trong suốt buổi chạy thử; độ trễ âm thanh nằm trong mức cài đặt của hệ; thời gian tự hồi phục khi rút một đường lên; công suất nguồn cấp qua cáp còn dư so với tổng tải.
- Danh mục hồ sơ bàn giao: sơ đồ đấu nối, bảng địa chỉ, bản lưu cấu hình, tài khoản quản trị đã đổi khỏi mặc định.
Tường màn hình và truyền hình qua mạng xem thêm ở Hình ảnh, LED và AV qua IP; phòng trực 24 giờ xem ở Phòng điều hành và trung tâm chỉ huy.
Sau bàn giao, và Bá Hùng là ai
Khi có sự cố, kỹ thuật viên hỗ trợ từ xa gần như ngay từ cuộc gọi đầu, gọi video để hướng dẫn người vận hành thao tác. Trong thời gian bảo hành, Bá Hùng cử cán bộ có mặt tại công trình trong vòng 24 giờ để xử lý. Hết bảo hành vẫn có dịch vụ kỹ thuật tại chỗ, có tính phí.
Bá Hùng làm nghề từ năm 2003, đã thực hiện hơn 500 công trình ở hơn 30 tỉnh thành, phần lớn cho cơ quan nhà nước, ngân hàng, bệnh viện và doanh nghiệp, duy trì ISO 9001 liên tục từ năm 2011, làm việc trực tiếp với hơn 102 đối tác tại Anh, châu Âu và các nước G7. Kinh phí từng công trình được giữ kín theo yêu cầu chủ đầu tư; thứ chúng tôi đưa ra là kết quả, ở trang công trình tiêu biểu. Công trình tham chiếu nhận tham quan theo đăng ký, khi chủ công trình đồng ý.
06Đưa vào hồ sơ
Để mạng nghe nhìn chạy đúng ngày khai mạc
Bốn điều nên có trong hồ sơ thiết kế trước khi đấu thầu: vùng mạng riêng cho nghe nhìn, bảng tính nguồn cấp qua cáp, phương án dự phòng cho không gian quan trọng, và kịch bản chạy thử đủ tải kèm mục tiêu nghiệm thu bằng con số.
Năm câu để tự soi hồ sơ của mình
- Luồng nghe nhìn nằm ở vùng mạng nào, và những ai được cắm vào vùng đó?
- Đã có bảng tính công suất nguồn cấp qua cáp, kèm phần còn dư chưa?
- Hội trường quan trọng có hai đường lên đi hai tuyến khác nhau chưa?
- Mục tiêu nghiệm thu đã chốt bằng văn bản trước khi thi công chưa?
- Bàn giao xong, ai giữ tài khoản quản trị và bản lưu cấu hình?
Chúng tôi nói rõ giới hạn
- Bài này không thay cho thiết kế kỹ thuật của từng công trình; ngưỡng nghiệm thu đặt theo thiết bị cụ thể của công trình đó.
- Bảo mật chuyên sâu như tường lửa, giám sát xâm nhập thuộc phạm vi đơn vị công nghệ thông tin của chủ đầu tư.
- Sự cố do đường truyền internet hay nhà cung cấp dịch vụ nằm ngoài lớp mạng nội bộ của tòa nhà.
- Bài không nêu giá vì kinh phí đi theo quy mô từng công trình.
Chưa có sơ đồ mạng cũng được: gửi mặt bằng và danh sách phòng cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng để nhận lại những điểm nên chốt trên bản vẽ và khối lượng thiết bị mạng dự kiến, trước khi lập hồ sơ mời thầu.
