



Chống sét nhiều lớp từ tủ điện tổng, lọc nguồn tại tủ rack, UPS online, bảo vệ đường tín hiệu cho hội trường, phòng điều hành, phòng máy chủ, bệnh viện.




Tổng quan giải pháp · Nguồn sạch và năng lượng
Đọc nhanh
2003
Năm thành lập
2011
ISO 9001 liên tục từ
500+
Công trình
30+
Tỉnh thành
Chương 01 · Mở đầu
Có lần tủ điện tại trụ sở một cơ quan nhà nước phát nổ. Khi có điện trở lại, thiết bị hội trường do Bá Hùng lắp khởi động và chạy bình thường, không phải thay món nào. Một số thiết bị khác trong tòa nhà phải thay. Cùng một nguồn điện, kết quả khác nhau ở lớp bảo vệ đặt trước thiết bị.
Cái giá của một sự cố điện hiếm khi nằm ở món thiết bị cháy. Nó nằm ở phiên họp phải dừng, file ghi âm cuộc họp không còn, thiết bị nhập khẩu phải chờ hàng nhiều tuần, và câu hỏi ai giải trình. Người đứng tên công trình hiếm khi hỏi trước "điện ở đây có sạch không". Bài này trả lời câu đó từ lúc công trình còn trên bản vẽ.
Gốc là thiết bị. Thiết bị lõi được chọn từ mạng lưới hơn 100 đối tác trực tiếp của Bá Hùng tại G7, Anh và châu Âu, chọn riêng cho từng mắt xích. Ổ chống sét thông thường xả xung xuống dây đất. Mà dây đất lại là mốc chung để thiết bị âm thanh, hình ảnh so tín hiệu, nên mỗi lần xả là nhiễu có đường lọt vào loa và màn hình. Bộ lọc nguồn Bá Hùng dùng cho tủ rack, của một hãng Hoa Kỳ, hấp thụ xung ngay trong thiết bị rồi nhả dần, không đẩy xuống dây đất, và không dùng linh kiện hy sinh nên không mòn theo số lần xả. Cáp mạng, cáp HDMI, dây điều khiển có bộ chống sét riêng. Thiết bị không được phép tắt thì dùng UPS (bộ lưu điện) loại online, giải thích ở phần dưới.
Thiết bị tốt mà lắp sai thì cũng như không. Một bộ lọc đặt sai chỗ, hay nối đất sai cách, gần như mất tác dụng. Bá Hùng làm việc với nhà thầu điện ngay từ đầu để thống nhất điểm tiếp địa, mạch cấp riêng và vị trí từng lớp bảo vệ. Chuyện này giống chống thấm: chừa hở một mét vuông thì nước sẽ tìm đúng chỗ đó.
Phần còn lại là đo. Bá Hùng có máy phân tích chất lượng điện và máy đo điện trở đất. Khi dự án có hạng mục khảo sát, máy được treo tại tủ cấp nguồn từ một ngày tới vài ngày làm việc, ghi lại điện áp lên xuống, sóng hài (dạng sóng điện bị méo), những xung nhỏ mỗi lần máy lạnh hay thang máy đóng cắt. Với tòa nhà đang vận hành, đây chính là bước khảo sát hiện trạng. Khi bàn giao, máy được đặt ở hai đầu: trước bộ lọc, đo điện của lưới, và sau bộ lọc, đo điện mà thiết bị thật sự nhận. Hai bản số đo cạnh nhau cho thấy lớp bảo vệ đang làm việc tới đâu trên chính lưới điện của tòa nhà. Thiếu một trong ba phần trên, biên bản nghiệm thu sẽ có chỗ trống.
Chương 02 · Chặng điện
Sét đánh gần tòa nhà, hay sự cố trên lưới, tạo ra xung rất lớn đi theo đường dây điện vào. Chặng này cần thiết bị chống sét lan truyền (gọi tắt là SPD, thiết bị cắt xung và xả xuống đất): Type 1 ở tủ tổng khi tòa nhà có hệ chống sét ngoài hoặc đường dây cấp đi trên không, Type 2 ở tủ tầng. SPD có thử nghiệm theo IEC 61643-11:2025, cấp và vị trí chọn theo bộ tiêu chuẩn chống sét IEC 62305 (phần 1:2024 nêu nguyên tắc chung). Kim thu sét và hệ tiếp địa tòa nhà thuộc phần thiết kế điện và nhà thầu điện. Bá Hùng đưa đề xuất về cấp và vị trí SPD cho các tủ cấp nguồn tới hệ thống AV, rồi phối hợp để hai phần khớp nhau.
Thiếu chặng này, xung lớn đi thẳng tới tủ rack, dễ vượt sức chịu của các lớp trong rack. Chủ đầu tư tự kiểm được bằng một câu hỏi: bản vẽ điện có ghi cấp SPD tại tủ cấp cho phòng kỹ thuật AV hay không.
Thiết bị già nhanh chủ yếu vì rất nhiều xung nhỏ mỗi ngày từ máy lạnh, thang máy, động cơ, đèn sân khấu, cộng với điện áp sụt lúc cao điểm và dạng sóng méo khi chạy máy phát. Nhiều loại ổ chống sét dùng linh kiện hy sinh, mòn dần sau mỗi lần xả, trong khi đèn báo vẫn có thể sáng.
Tại tủ rack, Bá Hùng dùng bộ lọc nguồn nói ở trên. Hội trường và phòng thu thêm biến áp cách ly trên đường điện để hạ nhiễu giữa dây trung tính và dây đất. Thiết bị cắm ở hai tủ điện xa nhau hay bị ù, chỗ này xử lý bằng nối đẳng thế (nối các điểm đất về cùng một mức điện thế) và cách ly trên đường tín hiệu. Bộ bật tắt tuần tự cho amply mở sau cùng và tắt trước tiên, loa không còn tiếng "bụp" mỗi sáng.
Bộ chuyển nguồn tự động ở tủ tổng thường cần cỡ mười giây hoặc hơn để đưa máy phát vào. Khoảng đó đủ để bàn trộn khởi động lại, bộ xử lý tín hiệu mất cấu hình đang chạy, file ghi âm dở dang bị hỏng. UPS online (loại chuyển đổi kép) lấp khoảng trống này: điện lưới được đổi qua pin rồi đổi ngược ra điện xoay chiều mới, thiết bị luôn ăn điện từ bộ đổi điện bên trong UPS, nên lúc lưới mất không có khoảng ngắt nào. Các loại UPS rẻ hơn (offline, line-interactive) có vài mili giây chuyển mạch, và lọc nhiễu kém hơn khi đang chạy bằng lưới.
Với thiết bị chỉ có một cổng nguồn, một bộ chuyển nguồn nhỏ trong rack lấy điện từ hai đường điện độc lập (gọi là nguồn A và B), chuyển sang đường còn lại gần như tức thì khi một đường hỏng. UPS có thể kèm card mạng để theo dõi pin và tải từ xa. Pin UPS có tuổi thọ, nên được kiểm tra và thay theo lịch bảo trì. Câu hỏi để tự kiểm: UPS lưu được bao nhiêu phút ở tải thật của phòng này, vì con số trên nhãn thường cao hơn.
Chương 03 · Chặng tín hiệu
Không ít công trình lọc nguồn kỹ rồi vẫn cháy cổng mạng, cổng HDMI. Xung đi đường khác: camera trên cột ngoài trời, cáp mạng nối hai tòa nhà, dây loa phát thanh chạy ngoài sân, cáp HDMI nối hai thiết bị cắm vào hai tủ điện khác nhau.
Mỗi đường như vậy cần bộ chống sét đúng loại: mạng và PoE (cáp mạng vừa truyền dữ liệu vừa cấp điện cho camera, micro trần), HDMI, cáp đồng trục, RS-485 và DMX (dây điều khiển thiết bị, dây điều khiển đèn sân khấu). Dây loa phát thanh điện áp cao (70V/100V) chạy ra ngoài nhà nên có bộ chống sét riêng ở hai đầu tuyến, ghi thành yêu cầu trong hồ sơ thiết kế. Tuyến giữa hai tòa nhà nên đi cáp quang loại không có giáp kim loại, vì cáp quang như vậy không dẫn điện.
Ổ cắm thông minh trong rack (PDU thông minh) đo dòng từng thiết bị, bật tắt từ xa, lưu nhật ký mỗi lần điện bất thường. Khi có sự cố, kỹ thuật xem nhật ký trước khi tới hiện trường. Sân khấu và màn hình LED có dòng khởi động lớn, nên điện được chia theo nhóm qua tủ nguồn nhiều kênh, mỗi nhánh có bảo vệ riêng. Chuyện điện cho sân khấu, dòng khởi động và bật tắt tuần tự viết kỹ hơn trong bài Sân khấu không được phép tối đi.
Phòng máy chủ và phòng trọng yếu có thể dùng loại bảo vệ không mòn cho cả tủ điện phân phối của phòng, không chỉ trong rack.
Hội trường và phòng họp lớn sợ nhất là tắt giữa phiên. Ưu tiên UPS online cho bàn trộn, bộ xử lý, hệ micro hội thảo, máy ghi; bộ bật tắt tuần tự cho amply; biến áp cách ly khi có ghi âm, phát trực tiếp.
Phòng điều hành và trung tâm chỉ huy chạy cả ngày lẫn đêm. Ưu tiên nguồn A và B, UPS online cho toàn bộ tải trọng yếu, theo dõi điện từ xa.
Hệ thông báo, sơ tán, cảnh báo phải sống khi các hệ khác đã tắt. Nguồn dự phòng của hệ này nằm trong hồ sơ thẩm duyệt phòng cháy chữa cháy; phần âm thanh Bá Hùng làm bám theo hồ sơ đó.
Màn hình LED và AV qua IP dùng nhiều thiết bị mạng và nhiều tuyến cáp dài, nên chặng tín hiệu được ưu tiên cùng chặng nguồn.
Chương 04 · Mức đầu tư và nghiệm thu
Chọn mức bảo vệ không bắt đầu từ ngân sách, mà từ một câu hỏi: khi lưới điện mất, hệ này được phép ngắt bao lâu. Nếu đo khảo sát cho thấy lưới điện tòa nhà khá sạch, mức nền có thể là đủ.
Bá Hùng đề xuất ghi các phép đo sau vào biên bản nghiệm thu, đo trước khi lắp và đo lại khi bàn giao:
Mức nhiễu bộ lọc bớt được tại công trình còn tùy lưới điện nơi đó bẩn tới đâu: lưới càng nhiều nhiễu, phần lọc bớt càng lộ rõ. Vì vậy Bá Hùng không hứa một con số chung cho mọi nơi. Số đo trước và sau tại chính công trình của anh chị mới là con số đáng tin, và ngưỡng nghiệm thu được đặt trong hồ sơ thiết kế theo tiêu chuẩn áp dụng.
Khảo sát trước còn giúp thấy chuyện chưa xảy ra. Trước một lễ kỷ niệm lớn của một địa phương ở miền Tây, kỹ thuật viên Bá Hùng cảnh báo cầu dao tổng sẽ không chịu nổi tải. Phía chủ nhà nâng cấp đường dây và bố trí thêm hai máy phát dự phòng. Buổi tổng duyệt, cầu dao nhảy đúng như cảnh báo. Ngày lễ chính chạy êm. Chuyện này được ghi nhận trên trang công trình tiêu biểu.
Kinh phí từng công trình được giữ kín theo yêu cầu chủ đầu tư. Thứ được công khai là kết quả.
Chương 05 · Kiến trúc sư
Sửa trên bản vẽ là thêm một nét bút. Sửa ở công trường là phải đục tường.
Về phân vai: kim thu sét, tiếp địa tòa nhà và tủ điện tổng thuộc thiết kế điện. Từ tủ cấp nguồn cho phòng kỹ thuật tới từng cổng thiết bị và từng tuyến tín hiệu là phần Bá Hùng đề xuất và thi công. Kiến trúc sư giữ chỗ và ghi vào hồ sơ những điều sau:
Khi có sự cố, kỹ thuật Bá Hùng hỗ trợ từ xa gần như ngay từ cuộc gọi đầu, gọi video hướng dẫn người vận hành thao tác. Trong thời gian bảo hành, cán bộ kỹ thuật tới tận nơi trong vòng 24 giờ. Hết bảo hành vẫn có dịch vụ kỹ thuật tại chỗ, có tính phí. Nhật ký từ PDU thông minh và UPS giúp tìm nguyên nhân nhanh hơn. Xem thêm Dịch vụ AV chăm sóc chủ động.
Bá Hùng làm tích hợp hệ thống từ năm 2003, hơn 500 công trình ở hơn 30 tỉnh thành, phần lớn cho cơ quan nhà nước, ngân hàng, y tế và doanh nghiệp. Quy trình ISO 9001 được duy trì liên tục từ năm 2011. Công trình tham chiếu nhận tham quan theo đăng ký, khi chủ công trình đồng ý. Xem thêm Bản sắc Bá Hùng.
Anh chị có thể gửi bản vẽ điện và mặt bằng phòng kỹ thuật cho kiến trúc sư giải pháp của Bá Hùng để nhận lại danh sách những đường vào còn chưa có người gác.
Chương 06 · Giới hạn và tự soi
Điều bài này không hứa
Bộ câu để tự soi công trình của anh chị
Bá Hùng Technology
Mỗi đường vào hệ thống đều có người gác.
Từ năm 2003 · ISO 9001 liên tục từ 2011 · hơn 500 công trình ở hơn 30 tỉnh thành