Phòng Họp Sáng Đủ Chưa Chắc Đã Đúng, Vì Camera Cũng Là Một Người Nhìn

Phòng họp đạt độ rọi chuẩn trên mặt bàn vẫn có thể cho ra hình ảnh tối, khuôn mặt đầy bóng trên màn hình đầu cầu bên kia. Nguyên nhân nằm ở ánh sáng theo phương đứng, thứ mà bản vẽ điện hay bỏ quên.

Cảnh này rất quen trong các cuộc họp trực tuyến. Phòng họp mới sửa, đèn âm trần sáng trưng, vậy mà trên màn hình của đầu cầu bên kia, khuôn mặt chủ tọa tối sầm, hốc mắt đen, trán bóng loáng. Người ngồi trong phòng thấy mọi thứ bình thường. Chỉ có camera là thấy khác.

Vấn đề nằm ở cách đo. Thiết kế chiếu sáng văn phòng quen tính độ rọi trên mặt phẳng nằm ngang, tức mặt bàn, thường khoảng 300 đến 500 lux là đủ để đọc tài liệu. Camera không nhìn mặt bàn. Camera nhìn khuôn mặt, một mặt phẳng đứng. Đèn rọi thẳng từ trần xuống chỉ đưa được rất ít ánh sáng lên mặt phẳng đứng, nên con số trên mặt bàn đẹp mà khuôn mặt vẫn thiếu sáng.

Con số cần đo là độ rọi đứng trên khuôn mặt

Các hướng dẫn thiết kế phòng họp hybrid hiện nay thường đặt mức khoảng 150 đến 300 lux theo phương đứng, đo ở độ cao khuôn mặt. Một số nhà sản xuất thiết bị họp trực tuyến khuyên cao hơn, khoảng 400 đến 500 lux cho phòng hội nghị lớn, để camera không phải đẩy độ nhạy lên làm hình bị nhiễu hạt. Hai con số này không mâu thuẫn nhau. Phòng càng lớn, camera đặt càng xa, càng cần nhiều ánh sáng đứng.

Tạo ánh sáng đứng không có nghĩa là chiếu đèn thẳng vào mặt người họp. Cách làm thường là phối hợp vài lớp: đèn hắt sáng tường (wall washer), máng đèn gián tiếp, đèn góc chiếu rộng đặt lệch về phía trước người ngồi thay vì nằm ngay trên đầu họ. Ánh sáng tới từ phía trước và hơi cao, giống cách người ta chiếu sáng một trường quay nhỏ, chỉ nhẹ tay hơn nhiều.

Những lỗi gặp nhiều nhất

Hàng đèn downlight nằm ngay trên đầu ghế chủ tọa là lỗi phổ biến nhất. Ánh sáng đổ thẳng xuống tạo bóng dưới mắt, dưới mũi, dưới cằm. Lên hình, người họp trông mệt mỏi và già hơn tuổi.

Lỗi kế tiếp là bức tường sau lưng người ngồi sáng hơn khuôn mặt họ. Camera tự cân sáng theo cả khung hình, thấy nền sáng thì giảm phơi sáng, người ngồi phía trước biến thành bóng đen. Chuyện này hay xảy ra ở phòng họp có vách kính nhìn ra ngoài, hoặc dùng màn hình LED làm phông nền.

Có một lỗi ít ai để ý cho tới ngày chạy thử: đèn nhấp nháy. Mắt người không thấy, nhưng camera thì thấy, dưới dạng những sọc chạy ngang màn hình. Nguyên nhân thường là driver giá rẻ, hoặc bộ điều chỉnh độ sáng không hợp với driver. Chọn driver không nhấp nháy (flicker-free) và chọn chung một hệ điều khiển ngay từ đầu rẻ hơn rất nhiều so với tháo ra thay sau khi trần đã hoàn thiện.

Màu da trên màn hình phụ thuộc vào đèn

Chỉ số hoàn màu (CRI) của đèn văn phòng phổ thông thường quanh mức 80. Với phòng họp có camera, nên ghi yêu cầu CRI từ 90 trở lên, kèm chỉ số R9 (sắc đỏ) đủ cao, vì sắc đỏ quyết định màu da. Đèn CRI thấp làm da người trên hình xám và tái, dù nhìn ngoài đời vẫn bình thường.

Nhiệt màu cũng cần thống nhất trong một phòng. Phòng trộn đèn 3000K với đèn 6500K khiến camera không biết cân trắng theo nguồn nào, khuôn mặt lúc vàng lúc xanh tùy góc máy. Khoảng 3500K đến 4000K là vùng an toàn cho các cuộc họp làm việc.

Hội trường cần kịch bản, không cần thêm đèn

Hội trường và phòng họp lớn đổi trạng thái nhiều lần trong một buổi: đón khách, khai mạc, trình chiếu, thảo luận, kết nối các điểm cầu, bế mạc. Mỗi trạng thái cần một cách phân bổ ánh sáng riêng. Lúc trình chiếu, vùng trước màn hình phải dịu xuống để hình không bị bạc, trong khi hàng ghế đại biểu vẫn đủ sáng để ghi chép. Lúc họp trực tuyến, ánh sáng đứng ở bàn chủ tọa phải bật lên.

Điều khiển những việc này bằng tay qua một dãy công tắc là không thực tế. Cách đúng là lập trình sẵn từng cảnh, gọi ra bằng một nút trên màn hình cảm ứng của hệ điều khiển phòng họp, hoặc để cảnh tự chuyển khi hệ hội nghị bắt đầu cuộc gọi. Khi đèn, rèm, màn chiếu, camera và micro cùng nói chuyện được với nhau, người vận hành chỉ cần nhớ tên cảnh, không cần nhớ mạch đèn nào nằm ở công tắc nào.

Ánh sáng theo nhịp trong ngày

Các phiên họp kéo dài từ sáng tới chiều ở cơ quan có một vấn đề quen thuộc: sau giờ nghỉ trưa, cả phòng uể oải. Đèn đổi nhiệt màu theo giờ trong ngày, buổi sáng hơi lạnh, buổi chiều ấm dần, không chữa được cơn buồn ngủ, nhưng giúp căn phòng kín bớt cảm giác ngột ngạt và gần hơn với nhịp ánh sáng tự nhiên. Phần khoa học đằng sau được trình bày trong bài Ánh sáng không chỉ để nhìn, nó đang ảnh hưởng đến con người trong phòng của bạn mỗi ngày

Vì sao nên để nhà tích hợp AV làm đèn phòng họp

Đèn phòng họp thường nằm trong gói điện của nhà thầu xây dựng, còn camera, micro, màn hình thuộc gói AV của một đơn vị khác. Hai gói gặp nhau lần đầu vào ngày nghiệm thu, và đó cũng là lúc mọi người phát hiện khuôn mặt trên camera bị tối.

Bá Hùng làm cả hai phía. Chúng tôi tính ánh sáng theo vị trí camera và màn hình, chọn driver và bộ điều khiển chạy cùng hệ AV, rồi lập trình cảnh theo đúng cách cơ quan của anh chị thực sự họp. Xem thêm nhóm giải pháp Hội nghị và không gian họp và những yêu cầu riêng của Khán phòng đa năng, hội trường.

Nếu phòng họp đang ở giai đoạn thiết kế, hãy gửi bản vẽ mặt bằng và mặt trần cho chúng tôi trước khi chốt vị trí đèn.