Khi Phần Xác Hoàn Thành Trước Khi Phần Hồn Được Tính Đến

Ngưỡng tối ưu cho nhà thi đấu theo tiêu chuẩn quốc tế: 1,5 - 2,0 giây hồi âm. Trên 2 giây: vùng "echoic". Trên 3 giây: ngay cả tiếng cổ vũ cũng đủ làm khán giả mệt.

Đại đa số nhà thi đấu Việt Nam được xây xong trước khi câu hỏi này được đặt ra.

Phần xác đã hoàn thành. Phần hồn đang ở đâu?

 

Phần xác của một công trình là cái mọi người nhìn thấy. Phần hồn là cái mọi người cảm nhận được.

Bạn đã từng bước vào một nhà thi đấu địa phương vào ngày diễn ra một sự kiện lớn. Cổ động viên reo hò. Nhưng thay vì cảm nhận không khí lễ hội, điều đầu tiên ập đến tai bạn là một bức tường âm thanh ong ong, kéo dài, đè nặng. Tiếng cổ vũ chưa kịp tan thì tiếng tiếp theo đã chồng lên.

Cảm giác đó không phải do hệ thống âm thanh kém. Nó có thể đã tồn tại từ trước khi hệ thống âm thanh được lắp đặt.

Tiêu chuẩn quốc tế cho nhà thi đấu (ISO 3382, DIN 18032-3): 1,5 - 2,0 giây hồi âm. Trên 2 giây thuộc vùng "echoic". Trên 3 giây ngay cả tiếng cổ vũ cũng đủ làm khán giả mệt.

Đại đa số nhà thi đấu, hội trường đa năng, khán phòng tại Việt Nam được xây xong trước khi câu hỏi này được đặt ra.

Bài viết này không phải một câu chuyện chiến thắng. Là một lời mời cho các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn kiến trúc dự án tương lai: hãy đặt thiết kế acoustic vào cùng giai đoạn với thiết kế kiến trúc.

Có một sự thật trong nghề mà người trong nghề biết, nhưng ít khi nói thẳng với khách hàng.

Xử lý acoustic không gian là điều kiện cần. Tích hợp hệ thống âm thanh chuyên nghiệp là điều kiện đủ.

Khi cả hai đều có, kết quả vượt mong đợi. Khi chỉ có điều kiện đủ mà không có điều kiện cần, ngay cả đội tích hợp giỏi nhất cũng chỉ đưa được kết quả về tiệm cận chấp nhận được.

Một công trình nhà thi đấu chúng tôi đã gặp: thời gian hồi âm hơn 4 giây, gấp 2 lần ngưỡng tối đa theo tiêu chuẩn quốc tế. Kiến trúc đã hoàn thành. Không còn cơ hội xử lý lại không gian.

Một Bức Tranh Mà Nhiều Người Đã Từng Gặp

Bạn từng bước vào một nhà thi đấu thể thao địa phương vào ngày diễn ra một trận đấu hay một chương trình lớn. Cổ động viên reo hò. Và thay vì cảm nhận được không khí lễ hội, điều đầu tiên ập đến tai bạn là một bức tường âm thanh ong ong, kéo dài, đè nặng lên đầu. Tiếng cổ vũ chưa kịp tan thì tiếng tiếp theo đã chồng lên. Lời nói của bình luận viên trở thành một hỗn hợp âm khó nghe rõ. Bạn căng tai để theo dõi, một lúc thì tự nhiên thấy mệt.

Cảm giác đó không phải do hệ thống âm thanh kém. Nó có thể đã tồn tại từ trước khi hệ thống âm thanh được lắp đặt.

Đây là hiện tượng acoustic, cụ thể là thời gian hồi âm vượt ngưỡng. Và đây là một trong những thách thức phổ biến nhất mà chúng tôi gặp phải khi vào các công trình nhà thi đấu, hội trường đa năng, khán phòng, thậm chí cả phòng họp lớn và sảnh tiếp đón tại Việt Nam.

Tiêu Chuẩn Quốc Tế Nói Gì

Theo các khuyến nghị quốc tế (ISO 3382 và DIN 18032-3, tiêu chuẩn Đức chuyên cho nhà thi đấu thể thao), thời gian hồi âm lý tưởng cho một nhà thi đấu thể thao đa năng nằm trong khoảng 1,5 đến 2,0 giây. Đây là khoảng thời gian mà khán giả vẫn cảm nhận được không khí sống động của trận đấu, nhưng lời thông báo, bình luận, và tiếng cổ vũ không bị chồng chéo đến mức gây khó chịu.

Vượt qua 2 giây, không gian được giới chuyên môn xếp vào ngưỡng "echoic", tức là điểm mà lời nói bắt đầu mất rõ ràng. Vượt 3 giây, ngay cả khi không bật loa, chỉ tiếng cổ động viên hò reo cũng đủ tạo ra một bức tường âm gây mệt cho người trong phòng.

Một nhà thi đấu chưa xử lý acoustic, theo tài liệu chuyên ngành, có thể có thời gian hồi âm từ 5 đến 8 giây. Đây là lý do nhiều nhà thi đấu địa phương dù vừa xây xong, trang bị đầy đủ thiết bị, vẫn không tổ chức được một sự kiện thoải mái.

Một Khoảng Trống Quan Trọng Trong Thiết Kế

Khi một công trình công cộng quy mô lớn được lập kế hoạch, phần kiến trúc, kết cấu, nội thất, ánh sáng đều thường được tính toán kỹ. Nhưng có một hạng mục mà ở rất nhiều dự án Việt Nam, đặc biệt cấp huyện và một số dự án cấp tỉnh, vẫn chưa được đặt ngang hàng với các hạng mục cốt lõi: thiết kế acoustic.

Chúng tôi không phê phán bên nào. Một phần vì hạng mục này đòi hỏi chuyên môn riêng. Một phần vì ngân sách công thường có những ưu tiên khác. Một phần vì đến khi công trình đi vào sử dụng, vấn đề mới lộ ra rõ ràng.

Hệ quả là: khi phần xác (kiến trúc, kết cấu, nội thất) hoàn thành, phần hồn (âm thanh) lại được tính sau. Mà với một số loại không gian, tính sau là quá trễ. Tường đã đổ. Trần đã hoàn thiện. Vật liệu đã cố định. Việc xử lý acoustic ở giai đoạn sau bàn giao đòi hỏi can thiệp sâu vào nội thất, chi phí cao, hoặc đơn giản là không khả thi nữa.

Một Công Trình Chúng Tôi Đã Gặp

Có một công trình mà chúng tôi muốn chia sẻ, không nêu tên cụ thể, vì điều quan trọng không phải là công trình đó ở đâu, mà là bài học cho những công trình tương lai.

Đó là một nhà thi đấu cấp huyện. Khi chúng tôi tiếp nhận hạng mục âm thanh, kiến trúc đã hoàn thành, nội thất đã ổn định, không còn cơ hội bổ sung vật liệu tiêu âm hay điều chỉnh hình học không gian. Đo đạc thực tế cho thấy thời gian hồi âm vượt 4 giây. Tức là gấp khoảng 2 lần ngưỡng tối đa theo tiêu chuẩn quốc tế cho loại không gian này.

Trong điều kiện đó, ngay cả khi không có thiết bị âm thanh, tiếng vỗ tay và cổ vũ của khán giả đã đủ để khiến không gian trở nên ngột ngạt. Khi bật hệ thống loa, mọi vấn đề được nhân lên gấp bội: âm chính chồng lên âm phản xạ, lời thông báo trở thành tiếng ong ong kéo dài.

Chúng tôi được giao nhiệm vụ tích hợp âm thanh trong tình thế đã rồi. Và chúng tôi không có điều kiện đề nghị xử lý lại acoustic không gian, vì điều đó nằm ngoài phạm vi và ngoài ngân sách dự án.a

Điều Kiện Cần và Điều Kiện Đủ

Trước khi kể tiếp, có một điều chúng tôi muốn nói thẳng.

Việc xử lý acoustic không gian là điều kiện cần của bất kỳ công trình lớn nào dùng cho âm thanh. Đây là phần không thể bỏ qua, không thể thay thế bằng bất kỳ thiết bị xịn nào, không thể bù đắp bằng bất kỳ kỹ thuật vận hành nào. Một không gian có thiết kế acoustic đúng từ đầu sẽ tiết kiệm cho chủ đầu tư rất nhiều chi phí về sau, đồng thời cho phép hệ thống âm thanh phát huy tối đa năng lực thiết bị.

Phần chúng tôi làm, tích hợp và tinh chỉnh hệ thống âm thanh chuyên nghiệp, là điều kiện đủ. Nó không thay thế điều kiện cần. Nó cộng thêm vào điều kiện cần để tạo ra trải nghiệm hoàn chỉnh.

Khi cả hai điều kiện đều có, kết quả vượt mong đợi. Khi chỉ có điều kiện đủ mà không có điều kiện cần, ngay cả đội tích hợp giỏi nhất cũng chỉ có thể đưa kết quả đến mức tiệm cận với chấp nhận được, không phải tối ưu tuyệt đối.

Đây là sự thật mà người trong nghề biết, nhưng ít khi nói thẳng với khách hàng.

Chúng Tôi Đã Làm Gì Trong Tình Thế Đã Rồi

Phần này, chúng tôi xin được giữ lại nội dung chuyên môn cụ thể.

Có hai lý do.

Thứ nhất, các kỹ thuật và bí quyết được vận dụng trong tình huống như vậy là kết quả tích lũy của hơn hai thập kỷ thực chiến. Chúng kết hợp lựa chọn thiết bị có đặc tính phù hợp, bố trí vị trí phát thanh theo cách kiểm soát hướng tính âm, định tuyến tín hiệu, lập trình DSP, hiệu chỉnh thực địa. Mỗi tầng kỹ thuật đều có thể tìm thấy trong tài liệu, nhưng cách phối hợp chúng cho từng không gian cụ thể là phần năng lực cạnh tranh của Bá Hùng Technology mà chúng tôi không tiết lộ.

Thứ hai, mỗi không gian "đã rồi" mà chúng tôi gặp đều khác nhau. Cùng một con số 3 giây hồi âm, nhưng không gian hình hộp khác với không gian dạng vòm, không gian có khán đài cao khác với không gian sàn phẳng, không gian sử dụng cho âm nhạc khác với không gian dùng cho thi đấu thuần tuý. Không có công thức chung. Mỗi lần chúng tôi vào hiện trường, đó là một bài toán mới.

Điều chúng tôi có thể nói: với công trình kể trên, kết quả sau khi tích hợp đã đưa trải nghiệm âm thanh về mức tiệm cận chấp nhận được. Lời thông báo được nghe rõ hơn. Tiếng cổ vũ vẫn còn vang nhưng đã giảm bớt độ ong ong. Các sự kiện diễn ra tại đây đã có thể được tổ chức với chất lượng âm thanh đủ dùng.

Chúng tôi không nói đã đạt mức xuất sắc. Vì điều kiện cần đã không có, kết quả tốt nhất có thể đạt được vẫn nằm dưới mức một công trình được thiết kế acoustic đúng từ đầu. Đó là sự thật trung thực.

Lời Mời Cho Các Dự Án Tương Lai

Bài viết này không nhằm kể một câu chuyện chiến thắng. Nó nhằm nói một điều mà chúng tôi mong các chủ đầu tư và đơn vị tư vấn kiến trúc cho các dự án tương lai sẽ cân nhắc nghiêm túc.

Khi bạn lên kế hoạch xây một nhà thi đấu, một hội trường đa năng, một nhà hát, một khán phòng, một phòng họp lớn, hay một sảnh tiếp đón quy mô lớn, hãy đặt thiết kế acoustic vào cùng giai đoạn với thiết kế kiến trúc. Hãy mời chuyên gia acoustic tham gia từ giai đoạn ý tưởng, không phải sau khi bản vẽ đã chốt. Hãy phân bổ ngân sách cho hạng mục này như phân bổ ngân sách cho ánh sáng và điều hoà.

Phần xác của công trình là cái mọi người nhìn thấy. Phần hồn là cái mọi người cảm nhận được. Một công trình thiếu phần hồn không phải là công trình hỏng, nhưng là công trình không phát huy được hết ý nghĩa mà nó được xây dựng để phục vụ.

Và nếu vì lý do nào đó, công trình của bạn đã ở trong tình thế "đã rồi", chúng tôi vẫn có thể đến, khảo sát, và đưa ra phương án tối ưu nhất trong điều kiện thực tế. Không có lời hứa hoa mỹ. Chỉ có kinh nghiệm thực chiến và sự cố gắng tận tâm để đáp lại sự tin tưởng của khách hàng.

Một Lưu Ý Cuối

Công trình mà bài viết này nhắc đến không phải là một hợp đồng lớn với chúng tôi. Nhưng đó cũng không phải là lý do để chúng tôi làm sơ sài.

Khi một địa phương đầu tư xây dựng một nhà thi đấu, đó là cơ sở vật chất phục vụ cộng đồng nhiều thập kỷ. Người dân địa phương sẽ đến đây xem trận đấu của con em mình, dự lễ kỷ niệm, tham gia sự kiện văn hoá. Họ không quan tâm hợp đồng âm thanh trị giá bao nhiêu. Họ chỉ cần nghe rõ tiếng người dẫn chương trình.

Chúng tôi cố gắng làm tốt nhất trong khả năng cho phép, vì sự tin tưởng mà khách hàng đã trao cho chúng tôi.

Với chúng tôi, đó là cách duy nhất để xứng đáng với chữ "chuyên môn".

Bá Hùng Technology — Hơn 23 năm tích lũy trong tích hợp âm thanh chuyên nghiệp cho công trình kiến trúc.

Bá Hùng Technology — Giải pháp AV và điều khiển thông minh cho công trình kiến trúc 
Liên hệ để đặt lịch trao đổi kỹ thuật miễn phí theo dự án

 

CHÀO ĐÓN HỢP TÁC

 

► Tư vấn giải pháp: 

  • Tường Nguyễn - James Dynamic (Mr)
  • MB / Zalo / Whatsapp / Viber / Telegram: +84908410817 

 

► Hỗ trợ dự án, Nhà thầu, Đối tác đại lý: 

  • Thùy Hương - Helen Vũ (Ms)
  • MB / Zalo / Whatsapp / Telegram: +84919339977

 

► Phát triển đối tác, Kinh doanh & Hợp tác: 

  • Jack Nguyễn (Mr)
  • MB / Zalo / Whatsapp / Telegram: +84832339977