Văn Phòng Đã Ồn Sẵn, Có Cần Thêm Âm Nền?

Câu hỏi này nghe như đã có sẵn đáp án: ồn rồi thì thêm tiếng làm gì nữa. Câu trả lời thật thường là chưa nên thêm, nhưng lý do không nằm ở chỗ người ta nghĩ.

Một chủ đầu tư nghe giới thiệu về sound masking thường phản ứng theo một trong hai hướng. Văn phòng của tôi yên quá, vậy thì hợp. Hoặc văn phòng của tôi đã ồn sẵn, vậy chắc không cần. Hướng thứ hai nghe hợp lý, và đúng một nửa.

Chúng tôi từng tự đặt câu hỏi này cho chính mình. Phòng làm việc thử nghiệm của Bá Hùng đo được mức ồn trung bình khoảng 53 dB, và câu hỏi đầu tiên của chúng tôi cũng là: với mức đó, masking còn có ý nghĩa gì không. Trả lời câu hỏi đó đúng cách cần nhiều hơn một con số trung bình.

Ồn và riêng tư là hai chuyện khác nhau

Lớp âm nền chủ động trong văn phòng thường được đặt quanh 40 đến 48 dBA. Các hướng dẫn đi kèm ISO 3382-3 xếp tiếng nền trung bình 40 đến 45 dB vào điều kiện tốt, và trên 48 dB vào điều kiện kém. Một văn phòng 53 dB đã nằm trên vùng đó. Thêm một lớp nền nữa chỉ làm tổng mức ồn cao hơn.

Nhưng một văn phòng ồn chưa chắc đã riêng tư. Tiếng ồn của máy lạnh, quạt hút, thiết bị văn phòng phần lớn dồn ở dải tần thấp, tiếng ù ù trầm. Độ rõ của lời nói lại nằm chủ yếu ở dải trung và cao, nơi có các phụ âm giúp ta phân biệt từng chữ. Một tiếng ồn to mà sai dải tần có thể làm người ta mệt cả ngày, trong khi câu chuyện ở bàn bên vẫn nghe rõ mồn một.

Lớp âm nền chủ động khác tiếng ồn thông thường ở chính chỗ này: phổ của nó được chỉnh để rơi đúng vào dải mà lời nói cần, ở mức thấp nhất có thể. Một văn phòng có thể vừa ồn hơn mức cần, vừa thiếu riêng tư.

Con số trung bình giấu những gì

Một con số đo trung bình cho cả văn phòng không trả lời được ba câu hỏi quan trọng.

Ồn ở đâu. Mức trung bình 53 dB có thể là 53 dB ở mọi chỗ, hoặc là 60 dB dưới một dàn lạnh và 42 dB ở góc phòng bên kia. Hai trường hợp đó cần cách xử lý hoàn toàn khác nhau. Trường hợp đầu là bài toán giảm ồn. Trường hợp sau là bài toán làm cho đều.

Ồn vì cái gì. Đo lúc văn phòng trống và lúc đang làm việc sẽ tách được phần ồn của máy móc với phần ồn của chính con người. Nếu phần lớn tiếng ồn là tiếng nói chuyện, văn phòng đang ồn vì thiếu hấp thụ và lời nói dội khắp nơi. Thêm âm nền vào lúc này là đổ thêm tiếng vào một căn phòng vốn đã vang.

Ồn ở dải tần nào. Chỉ phép đo theo dải tần mới cho biết tiếng nền hiện có đang che được lời nói hay chỉ đang làm người ta mệt.

Thứ tự xử lý cho một văn phòng đã ồn

Bước đầu tiên là giảm những nguồn ồn không cần thiết: dàn lạnh chạy sai chế độ, quạt thông gió lắp không có giảm chấn, máy chủ đặt ngay trong khu làm việc, máy in nằm giữa cụm bàn. Đây thường là những việc rẻ nhất và mang lại cảm giác dễ chịu rõ nhất.

Bước thứ hai là thêm vật liệu hấp thụ âm để lời nói không dội từ trần và tường. Khi lời nói đi ngắn hơn, mọi người cũng tự nói nhỏ lại, và mức ồn chung giảm theo một cách tự nhiên.

Chỉ sau hai bước đó mới đo lại. Nếu tiếng nền đã xuống dưới vùng 45 dB và lời nói ở cụm bàn bên vẫn nghe rõ, lúc đó lớp âm nền chủ động mới có việc để làm. Nó lấp đúng phần còn thiếu trong dải tần lời nói, ở mức vừa đủ, và giữ cho tiếng nền đều khắp mặt sàn. Cách lớp nền được đo và chỉnh theo từng vùng được viết trong bài Đo, Không Phải Đoán.

Đôi khi câu trả lời là "chưa"

Một đơn vị chỉ bán thiết bị sẽ khó nói câu đó. Với chúng tôi, một khảo sát kết luận rằng văn phòng chưa cần masking, mà cần sửa dàn lạnh và thêm trần tiêu âm, vẫn là một kết quả tốt. Chủ đầu tư tiết kiệm được tiền, còn văn phòng thì dễ chịu hơn thật.

Văn phòng mở cần gì để giữ được sự tập trung, xem bài Yên Tĩnh, Không Phải Tập Trung. Nếu văn phòng của anh chị đang ồn mà vẫn thiếu riêng tư, Bá Hùng có thể đo hiện trạng và đưa ra thứ tự xử lý trước khi anh chị quyết định đầu tư hạng mục nào.

Ồn và riêng tư nằm trên hai thang đo khác nhau. Một văn phòng có thể thiếu cả hai, và cách sửa bắt đầu bằng việc đo cho đúng.